Hai que destacar neste punto que é de vital importancia o feito de que todas as fontes usadas para armar o REA, tanto externas (elaboradas por terceiros) como propias (elaboradas por calquera membro do proxecto) queden ben referenciadas.
Os nosos materiais ofrécense baixo unha licenza libre Creative Commons. O uso de diferentes elementos multimedia deberá respectar e ser compatible con esta licenza.
En xeral, hai que ter en conta:
Os recursos incluídos de terceiros e os de elaboración propia (tanto as imaxes inseridas, infografías, audios e outros recursos embebidos), que usemos, deben ser orixinais e dispor dunha licenza Creative Commons BY-NC-SA ou compatible.
As ligazóns a contidos externos (tanto blogs, páxinas web ou calquera tipo de recurso multimedia) deben apuntar obrigatoriamente ao recurso orixinal ou, na súa falta, a publicacións nos que os autores ou as autoras autoricen expresamente a súa publicación e difusión. Nas ligazóns débese seleccionar "Destino →Nova xanela" para que non se perda o REA. Exemplo: Nesta ligazón podes acceder á páxina do repositorio de recursos cREAgal .
Tamén se poden incluír agradecementos a persoas externas que quitaran fotos, gravaran audios etc., e cedesen os dereitos de uso dos seus recursos ao proxecto.
Debemos ter presente que é fundamental respectar ao máximo a licenza que a persoa autora orixinal lle deu á súa imaxe ou recurso. Por tanto, non só debemos indicar quen é o propietario ou a propietaria ou de onde a obtivemos, senón tamén o tipo de licenza que ese recurso ten.
Que tipo de referencias ofreceremos?
A referencia dos recursos multimedia serán diferentes en función do lugar onde se sitúen:
Nas páxinas interiores do REA só se mostrarán as imaxes e resto de recursos multimedia co seu título e descrición, para a accesibilidade e a lectura automática de pantalla.
Na páxina "Créditos" do REA si ten que aparecer a información completa dos recursos que incorporamos e todos os metadatos dispoñibles de cada elemento multimedia para cumprir así cos principios de calidade. Na devandita sección, aparecerá unha paxinación (Efectos FX) no que engadiremos as imaxes cun tamaño menor, fixando 200 px en altura, pulsando o check Limitar as proporcións.
Vexámolo mellor cos seguintes exemplos:
Exemplo de recurso no contido para o alumnado
Exemplo de recurso en Créditos (referencia completa)
Completarase a lapela Título e Recoñecemento do elemento, pero non o Encabezado.
A referencia do recurso irá debaixo del.
Tamaño de letra 10 pt.
O título da obra (ou o pé de foto que elixamos) irá en cursiva.
Referencias a recursos e ferramentas coas que foron creados
Na páxina de Créditos hai que incluír non só os créditos de imaxes, senón tamén de vídeos, infografías, audios ou calquera outro elemento de terceiros. Nos devanditos créditos débese engadir, ademais, a ferramenta autorizada do proxecto coa que se creou.
Recursos de elaboración propia
Os recursos multimedia de elaboración propia referéncianse na páxina na que aparecen, indicando na autoría Elaboración propia (proxecto cREAgal). A aplicación xeradora de créditos permite xerar esta atribución.
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Periférico(CC BY-NC-SA)
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Memoria RAM(CC BY-NC-SA)
Para material que consista nunha modificación dunha obra, sempre que a licenza o permita:
Obra derivada (proxecto cREAgal) de [Título da obra orixinal e ligazón ao sitio web] de [autoría da obra orixinal e ligazón ao sitio web da persoa autora] baixo licenza [licenza da obra orixinal]. [Título da obra derivada] (CC BY NC SA 4.0)
Para un recurso creado a partir dunha ou varias obras, respectando os permisos das licenzas para a adaptación de obras derivadas:
Se se elabora a partir dunha única obra
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de [Título da obra orixinal e ligazón ao sitio web] de [autoría da obra orixinal e ligazón ao sitio web da persoa autora] baixo [licenza da obra orixinal]. [Título] (CC BY-NC-SA)
Se se elabora a partir de varias obras, para evitar textos extremadamente longos no texto de atribución, podemos usar un PDF onde referenciamos todos os recursos empregados:
No caso de faltar o título e/ou a autoría orixinal, respectando os permisos da licenza:
Obra derivada (proxecto cREAgal) de [autoría – autoría descoñecida e/ou título – sen título- e ligazón ao sitio web] baixo licenza [licenza da obra orixinal]. [Título da obra derivada] (CC BY NC SA 4.0)
No caso dos pictogramas de Arasaac:
Obra derivada (proxecto cREAgal) de pictograma de ARASAAC. [Título da obra derivada] (CC BY NC SA 4.0)
Elaboración propia (proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. [Título] (CC BY-NC-SA)
Pictogramas de Arasaac
Os pictos de Arasaac aparecerán, no iDevice Créditos dos recursos multimedia, no número de paxinación correspondente á paxina do REA onde se utilizaron e indicando no texto debaixo de cada un "Pictograma de Arasaac". A aplicación xeradora de créditos facilita a xeración desta atribución.
Pictograma de ARASAAC
Para a súa referencia completa utilizaremos a mención xenérica da autoría: "Os símbolos pictográficos identificados como Pictograma de Arasaac son propiedade do Goberno de Aragón e foron creados por Sergio Palao para ARASAAC (http://www.arasaac.org), que os distribúe baixo Licenza Creative Common BY-NC-SA.". Esta mención engadirase nun parágrafo a continuación da paxinación cos créditos multimedia.
Xeración de voz sintética co modelo "Celtia"
Para os audios xerados coa ferramenta do Proxecto Nós, (conversión online co seu formulario) indicamos na paxinación de Crédito:
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con apoio de IA, voz sintética xerada co modelo Celtia. O reto(CC BY-NC-SA )
De modo análogo aos pictos, incorporamos un parágrafo coa mención xenérica da autoría cando se fai a conversión de texto a voz cos modelos do Proxecto Nós descargados no noso ordenador (conversión local):
Atribución na páxina de Créditos de recursos externos embebidos no REA
Na páxina de Créditos, a atribución e referencia de recursos externos incrustados e embebidos en eXeLearning, usando código proporcionado polas distintas ferramentas, farase empregando capturas de pantalla dun fotograma en lugar de usar o código de inserción proporcionado.
Sería o caso de GeoGebra, Scratch, Padlet etc. Trátase de evitar que, ao navegar pola páxina de Créditos, estes programas inicien (por defecto) a súa reprodución e sobrecarguen o navegador, dificultando a navegación pola páxina e polo REA. Non sería necesario no caso de YouTube, que si se pode atribuír co código de inserción ou ligazón, posto que esta plataforma optimiza o código evitando que se inicie a reprodución ao cargar a páxina.
Elaboración propia (proxecto cREAgal) con Scratch. Ejemplo de juego. (CC BY-NC-SA
Con carácter excepcional, no caso de incluír recursos con copyright acolléndose ao dereito de cita, a atribución realizarase directamente no propio recurso na páxina na que aparece. De modo análogo aos pictos, incorporamos un parágrafo na páxina "Créditos" do REA coa mención xenérica: "Os elementos multimedia incluídos neste REA acolléndose ao dereito de cita con fins educativos, atribúense directamente en cada un deles".
Para todo o material descargable, de xeito complementario á correcta atribución dos recursos na páxina de "Créditos" do REA, recolleremos tamén no propio documento a atribución dos elementos que incorpore.
Se o documento co material descargable incorpora varios elementos gráficos, a atribución realízase na páxina final, indicando a páxina na que aparecen, listándoos por orde de aparición (non reproducir de novo a imaxe), de acordo co modelo facilitado pola coordinación do REA.
O número ISSN ou International Standard Serial Number é un número de oito díxitos usado para identificar de maneira única publicacións en serie, electrónicas ou de papel. O ISSN figurará na páxina de Créditos e descarga do REA e corresponde a calquera REA elaborado no marco do proxecto cREAgal.
Título
Descrición
Persoas elaboradoras
Organización
Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa. Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional. Xunta de Galicia.
Para facilitar a xeración destes créditos dos REA usaremos esta aplicación para a xeración de créditos creado por Fran Macías. Esta ferramenta crea os códigos HTML para engadir un apartado de atribución e descrición de elementos multimedia en eXeLearning a partir dun REA. Deste modo só temos que pegar o HTML no iDevice de créditos. Pode consultarse na ferramenta, no botón Axuda, información e videotitorial de uso.
Créditos dos recursos multimedia (exemplo)
Páxina 1
Portada do recurso común a todos os REA de Tecnoloxía e Dixitalización.
Elaboración propia (proxecto cREAgal). Portada REA Tecnoloxía e Dixitalización(CC BY-NC-SA )
Páxina 2
Obra derivada elaborada no proxecto cREAgal) a partir de pictogramas de ARASAAC. Fenda dixital(CC BY-NC-SA )
Os símbolos pictográficos identificados como Pictogramas de Arasaac son propiedade do Goberno de Aragón e foron creados por Sergio Palao para ARASAAC (http://www.arasaac.org), que os distribúe baixo Licenza Creative Commons BY-NC-SA.
Os elementos multimedia incluídos neste REA acolléndose ao dereito de cita con fins educativos, atribúense directamente en cada un deles.
A ter en conta
Na paxinación deberá figurar tantos números como páxinas de contidos teña o REA. Deste xeito, se queremos coñecer toda a información sobre un recurso da páxina 5 dun REA, buscarémolo no número 5 da súa correspondente páxina de Créditos.
Se unha páxina non incorpora elementos multimedia, incluiremos a frase "Páxina sen recursos multimedia"
Completarase a parte Pé da lapela Título e atribución do elemento, pero non o Encabezamento.
A referencia do recurso irá debaixo del.
O título da obra (ou o pé de foto que elixamos) irá en cursiva.
Texto centrado respecto ao recurso e con tamaño de fonte 10.
