A metodoloxía vén definida na lexislación educativa vixente como un conxunto de estratexias, procedementos e accións organizadas e planificadas polo profesorado, de maneira consciente e reflexiva, coa finalidade de posibilitar a aprendizaxe do alumnado e o logro dos obxectivos expostos. Por tanto, a metodoloxía didáctica implica escoller entre diferentes estratexias de ensino e aprendizaxe.

Cedec. As competencias clave (CC BY-SA)

Á hora de deseñar o noso REA, a metodoloxía constitúe unha parte fundamental que debe partir de:

Unha profunda reflexión sobre como é o noso alumnado (o contexto sociocultural, as súas experiencias previas de aprendizaxe, as súas expectativas e motivación, os seus centros de interese...)
Os obxectivos, contidos, criterios e estándar, así como competencias que desexamos traballar cos alumnos.

Por exemplo, se pretendemos abordar unha determinada aprendizaxe competencial no noso alumnado debemos escoller estratexias de ensino-aprendizaxe que favorezan a adquisición desas competencias. Ademais, conforme desenvolvamos a nosa metodoloxía, debemos axustar posteriormente a avaliación á mesma.

En palabras de Pablo Nimo, "os recursos educativos abertos nunca estarán ao servizo do de sempre, son unha ferramenta de cambio e innovación".

Metodoloxía, REA e Educación Aberta

Neste apartado ofrecemos unha breve reflexión acerca do que din as declaracións internacionais sobre REA e metodoloxía:

A metodoloxía nas declaracións internacionais

Non debemos entender os recursos educativos abertos só como contidos xa que o seu alcance queda definido polos fins da Educación Aberta, implicando por tanto prácticas abertas e innovadoras. O concepto de innovación asóciase nos documentos institucionais aos REA, facendo fincapé no que podemos facer con eles dentro e fóra das aulas. Repasamos os fitos fundamentais da Educación Aberta:

A Declaración do Cabo (2008) identifica ideas clave e expón estratexias para desenvolver a Educación Aberta, apostando por un desenvolvemento sostible en educación e fomentando a equidade educativa en todos os niveis.
A Declaración de París sobre REA (2012) fai un chamamento aos gobernos para investir neste tipo de recursos que garanten o acceso universal á educación de calidade.
O Plan de Acción sobre os REA (2017) materializa o obxectivo número catro da Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sostible das Nacións Unidas (2015), que insta á comunidade internacional a “garantir unha educación inclusiva e equitativa de calidade e promover oportunidades de aprendizaxe permanente para todos”, impulsando os REA e recoñecendo aos autores.

Os REA non son libros de texto dixitais

En todos os textos sinalados vincúlanse os recursos educativos abertos cunha metodoloxía innovadora e a utilización das novas tecnoloxías. Por exemplo, a Declaración do Cabo cita que "(...) a educación aberta non está limitada a só recursos educativos abertos. Tamén se basea en tecnoloxías abertas que facilitan unha aprendizaxe colaborativo, flexible, así como no feito de compartir prácticas de ensino que facultan aos educadores a beneficiarse das mellores ideas dos seus colegas. Pode crecer até incluír novos enfoques na avaliación (...)".

En conmemoración dos dez anos de devandita declaración elaborouse un interesante documento denominado Dez estratexias para avanzar en Educación Aberta onde destaca a estratexia "Pedagoxía Aberta" definida como prácticas de ensino e aprendizaxe caracterizadas pola capacidade de acceder, reutilizar, revisar, mesturar e redistribuír materiais educativos, o cal se concreta na práctica en accións pequenas como facilitar que o alumnado utilice e edite textos como a Wikipedia, interactúe con outros alumnos e alumnas fóra das súas aulas a través das redes sociais para crear contidos, publique os seus propios recursos... Ou ben a través de accións máis ambiciosas como enfocar o currículo desde a perspectiva dos grandes desafíos mundiais, compartindo ideas e buscando solucións de maneira colaborativa.

Outro punto destacado deste documento é "Máis aló do libro de texto" no que literalmente se cita que "o movemento de Educación Aberta debe ser consciente de que a estratexia de equiparar os REA cos libros de texto limita a imaxinación dos docentes e os estudantes con respecto á melloría que implican uns materiais modernos, abertos e enriquecidos dixitalmente".

En conclusión, podemos aseverar que a metodoloxía que se liga aos REA debe favorecer estratexias metodolóxicas que enfoquen o currículo dunha maneira máis innovadora.