Antes de poñer en marcha unha biblioteca escolar, cómpre:
- Buscar a maneira de implicar todos os sectores no deseño da estratexia que seguirá a biblioteca.
- Recoller as ideas da comunidade educativa (estudantes, profesorado, persoal non docente e familias) para así poder definila.
- Investigar como están expostas outras bibliotecas de referencia para tomar ideas e aprender de como afrontaron distintos retos e a súa resposta ás diversas necesidades que atoparían nos seus contextos.
- O traballo en rede (seminarios, equipos de traballo, colaboracións esporádicas) para optimizar diversos recursos.
Á hora de expor a organización dunha biblioteca escolar, polo tanto, hai que contemplar:
Contexto no que se debe traballar:
- Debe estar integrada na vida escolar e o seu deseño ten que se adaptar ao tipo de centro, ás etapas e aos niveis educativos que cobre, ao número de alumnos e alumnas e a tamén a calquera outra particularidade.
- Ter presentes os proxectos didácticos que se desenvolven no centro, as actividades extraescolares programadas polos docentes ou as principais liñas do proxecto educativo do centro.
- Debe converterse nun espazo de encontro que xere dinámicas de innovación, e servir de ponte entre o centro educativo e a vida cultural externa ao centro, de xeito que se facilite o achegamento á biblioteca de toda a comunidade.
As funcións da biblioteca escolar incumben os diferentes axentes cos que debería traballar: estudantes, profesorado, familias, entidades culturais... Debemos ter claro que os seus ámbitos de actuación e as súas funcións son:
- Facilitar o acceso a información e a recursos actualizados e diversos, en diferentes soportes, linguas e linguaxes, que respondan as necesidades de todas as áreas de estudo.
- Contribuír á innovación educativa, apoiando os departamentos didácticos no desenvolvemento do currículo e impulsando a actualización do profesorado.
- Proporcionar espazos para o encontro cun mesmo e cos demais, para a reflexión e a lectura.
- Propiciar o contacto cos libros e a cultura; reforzar os proxectos do centro e servir de ponte entre o centro e a súa contorna.
- Colaborar na formación do espírito crítico e na alfabetización mediática e informacional dos estudantes.
- Fomentar a autonomía, a curiosidade e a creatividade necesarias en cidadáns letrados e activos do século XXI.
O espazo físico e dixital da biblioteca ha de ter unhas características que contribúan a que poida cumprir o seu papel estratéxico:
- Lugar diferenciado no edificio (idealmente, debería poder accederse a ela tamén desde o exterior), e debe coidarse a ambientación na propia sala.
- Espazo vivo, con zonas diferenciadas que dean resposta ás distintas funcións que se mencionaron para a biblioteca, e que poidan modificarse facilmente.
- A contorna convén que sexa ampla, luminosa, climatizada, ordenada e acolledora, con boa conectividade, que estimule a lectura, a aprendizaxe e o descubrimento de novos intereses e inquietudes.
- Mobiliario funcional. Habería que evitar a práctica de reutilizar os armarios, mesas e cadeiras que se retiran doutros espazos do centro.
- Débese garantir a accesibilidade de todos os usuarios, e contar cunha boa sinalización que facilite identificar os espazos e permita localizar e utilizar a información e os recursos que se precisen. Ten que incluír:
- Espazos para o traballo en grupo e a lectura silenciosa.
- Espazos para talleres manipulativos, como maquetación ou robótica.
- Áreas destinadas a xogos de mesa ou electrónicos.
- Espazos para conferencias ou charlas monográficas; un set de gravación e edición de vídeos ou unha emisora para gravar.
- Unha zona habilitada para exposicións.
- O espazo virtual da biblioteca escolar tamén debería resultar atractivo e actualizarse con frecuencia con informacións relacionadas, coas novidades na colección e con actividades que se organicen desde a biblioteca, co fin de proxectar a biblioteca (e o centro) fóra das súas paredes.
A colección de libros e recursos debe ser coidada, equilibrada e actualizada con materiais de todo tipo.
O seu persoal ten que contar con formación específica, ter mirada pedagóxica e dispoñer dunha dedicación horaria para súa xestión, elementos sen os cales non se entendería o concepto de biblioteca escolar.