En España cando falamos de medir hábitos de lectura faremos referencia a dous estudos principais:
O Barómetro de Hábitos de Lectura e Compra de Libros en España da Federación de Gremios de Editores de España, a última edición en 2024. Ligazón.
A Enquisa de Hábitos e Prácticas Culturais (EHPC), realizada polos ministerios con competencias en cultura desde 2002- 2003, cunha periodicidade de catro anos.
O último corresponde ao curso 2021-2022, aínda que é certo que se publicou un avance da enquisa de 2024. Ligazón.
As conclusións destes dous estudos son:
- Incremento da lectura dixital. A maioría de persoas lectoras prefiren o papel (70%).
- A adopción de formatos dixitais medra ata o 31,7% en 2024, co e-reader como dispositivo preferido.
- A Enquisa de Hábitos e Prácticas Culturais 2021-2022 sitúa nun 61,7% a porcentaxe de españois de 15 anos ou máis que leron, polo menos, un libro non último ano, e constata un avance significativo en 2024, ata o 66,3%.
- Aumento do número de persoas que se declaran lectoras e lectores frecuentes, especialmente en idades temperás.
- O Barómetro apunta que o 70,3% da poboación maior de 14 anos le libros polo menos unha vez ao trimestre, e que ou 65,5% o fai por lecer.
Ao comparar as enquisas cos resultados ofrecidos por PISA, comprobamos que, no último informe, España obtivo unha puntuación de 474 puntos en lectura, o que a sitúa por baixo da media da OCDE e a UE, que representa unha caída de tres puntos con respecto á edición anterior, e de vinte e dúas en relación á da 2015.
Atopámonos, ante unha forma de carencia lectora que afecta mozas e mozos de sociedades desenvolvidas; algúns motivos segundo Díez Mediavilla (2019), son:
- A falta de interese polos temas propostos e a necesidade de incluír aspectos máis próximos aos seus intereses.
- As lecturas han de ser elixidas polos propios estudantes, posto que estes tenden a rexeitar sistematicamente o que teñen que facer de xeito obrigado.
Atopámonos ante un dobre reto docente: a lectura dixital e ou seu crecente interese e, polo outro, o reforzo das competencias de comprensión profunda, análise crítica e gozo estético de textos. Todo iso nun escenario marcado pola crecente implantación da intelixencia artificial.