Dinamización Lingua Galega

En terceiro de bioloxía, Grmpf está namorado de Pti e Pti de Grmpf. Pero como Pti ten un punto entre tímido e orgulloso, non lle di nada a Grmpf e Grmpf acaba por crer que el non está realmente namorado dela. Por iso, con moito esforzo, procura quitalo da cabeza. Cústalle ferro e fariña porque está moi namorada, pero ao final consegue medio esquecelo. Sobre todo desde que coñece a Xevi e se interesa por el. A Xevi a cousa non lle vén mal, aferraríase a un cravo ardendo: acaba de romper con Mari e séntese absolutamente só. Coa aceleración propia de quen quere enterrar o pasado canto antes, Xevi e Grmpf casan enseguida. Cando Pti ten coñecemento da nova, vense abaixo de vez: de golpe decátase de que estaba namoradísimo de Grmpf. Espera na porta da súa casa e, cando ve que Xevi se vai, peta. Grmpf abre a porta e queda pampa ao ver a Pti cun xeonllo no chan e declarándoselle. Anúbranselle os sentimentos, está a piques de caer na dúbida, pero é forte, inspira profundamente e dille que é demasiado tarde. Pti cala, érguese e marcha, desesperado e para que ela non vexa que está a chorar. Mentres tanto, Xevi cruzouse con Mari camiño á oficina. Ah, que encontro. Só con mirarse aos ollos decátanse de que deixalo foi un erro. Abrázanse e prométense amor eterno. Pero Mari sofre por Xevi: non acaba de crer que se decatase tan rápido de que é a ela a quen ama e non a Grmpf. Xevi insiste en que si, en que é a ela a quen quere, e para demostrarllo volve a casa cando calcula que Grmpf non está; fai a maleta e deixa unha nota onde lle conta o que pasa e lle presenta escusas. Cando Grmpf chega a casa, ve a nota e desespérase. Que parva que foi de non aceptar a proposta de Pti. Abre unha botella de vodka. Bébea enteira. Iso fai que colla azos. Chama a Pti, dille que o pensou mellor e que o quere.

Á outra banda da liña, o silencio. Por fin, Pti aclara a gorxa e fala. Explícalle que a declaración chega tarde porque, cando ela lle dixo que non, de tan desfeito como quedou iniciou decontado o proceso de denigración e, como é rápido, nuns momentos xa destruíu toda a boa opinión que tiña dela e mudou de vez o amor que sentía ata esa tarde. Agora só sente odio, un odio intenso que lle permite despedila sen contemplacións e colgar. Co auricular na man, Grmpf chora, e enseguida lle vén febre: de súpeto ten trinta e nove graos e dúas décimas. Ao día seguinte non vai traballar. Esa mesma tarde, precedido por un ramo de flores, aparece Toni, un compañeiro de despacho que vén interesarse pola súa saúde, por se necesita algo. Grmpf decátase de que por detrás dese interese e desa morea de flores hai unha faísca de amor. Pero non é o momento. Agora ela só pode pensar en Xevi, ata que cicatrice a ferida.

A ferida cicatriza, Gempf recomponse de vez e Toni insiste: lévaa a pasear, a cear, van ao cine. El querería chegar a máis, pero ela déixalle claro desde o principio que serán bos amigos e punto. Toni confórmase. Confórmase porque é comprensivo. Entende que os sentimentos de Grmpf están aínda en carne viva e que non é cousa de andar xogando. Os sábados, ao volveren do cine ou do restaurante, déixaa na porta da casa e despídense cun bico na fazula.

Ata que un día Toni coñece a Anni. É o que se chama amor a primeira vista. Léanse inmediatamente, e Toni deixa de ver a Grmpf. Grmpf, molesta, decide que Toni xa non sae con ela porque o único que quería era levala á cama e, como non a daba levado, xa non quere saír con ela. Velaí a proba: como non é unha muller fácil, remata coa hipocrisía das ceas, das saídas ao cine e aquela frase que lle dicía sempre: “Non me importa. Comprendo que aínda esteas doída polo de Xevi; non me molesta en absoluto que non nos deitemos. En serio". Hipócrita. Para vingarse, Grmpf vai a un bar e leva á cama o primeiro que atopa, un escocés chamado Eric, que acaba de chegar de Aberdeen e pensa quedar por aquí unha semana para sacar da cabeza unha rapaza chamada Fiona.

Relato do libro “O porque de todas as cousas” (2021), de QUIM MONZÓ

We Are Never Ever Getting Back Together (Taylor Swift)

Demasiadas Mujeres (C. Tangana)

Angie (The Rolling Stones)

Chámome Andrés e son fillo de Andrés de Tita.

Meu pai, ao igual ca seu pai e o pai de seu pai e así ata onde xa non hai nin acordo, pasou a vida no mar.

Desde moi pequeno aprendeu dos máis vellos todas as cousas que andando ao mar hai que aprender para poder sobrevivir. Nova Orleans, Hamburgo ou Alexandría foron algúns dos moitos portos que os seus pasos percorreron. E os seus ollos pousáronse en todos os océanos.

Desde moi pequeno xa se tivo que enfrontar á fame, ao frío, ás tormentas, ás ausencias e, a pesar dos sufrimentos, de todas as calamidades sempre saíu airoso.

Na súa vida nómade foi quen de construír un fogar. Un fogar no que eu nacín e onde sen el estar deu acubillo, alimento e moito amor. Onde sen el estar, estaba.

Con el aprendín todo o que nesta vida hai que aprender para poder sobrevivir e non houbo cousa que el soubera que non tratase de ensinarme.

Pero o tempo, que acabará desgastando incluso as pirámides, tamén pasou por meu pai e ao igual que os barcos nos que pasou a súa vida, pouco a pouco, foi perdendo primeiro a máquina, logo a pintura e a arboradura e, xa sen cartas de navegación nin portulanos que o guiasen, foi cando ese espeso neboeiro que é o esquecemento o rodeou para sempre.

Foi cando o vello barco, que era meu pai, perdeu por primeira vez na súa vida o rumbo do goberno e quedou varado para sempre.

Cando lle diagnosticaron Alzheimer non fixemos coma Laura do Corvo con seu pai que, despois de desmantelarlle todo o que tiña de valor, o entregou a unha chatarrería para que o despezasen pouco a pouco mentres lle comían a paga. (...) Dicía que seu pai xa non a coñecía nin sequera a ela e que, polo tanto, non importaba quen o coidase. (...)

Na súa noite sen lúa, meu pai tampouco nos coñece a nós, a seus fillos... pero nós si que o coñecemos a el. Esa é a diferenza. Nós, os seus fillos, facemos con el o mesmo que el fixo con nós: mimalo, coidalo e querelo. E farémolo ata o seu último alento, ata a súa última viaxe. Nós somos o seu radar, a súa máquina, a súa proa, o seu temón. El é a nosa nao capitá e nós, ao seu carón, protexémolo e subministrámoslle todo o necesario para súa comodidade e para súa actividade.

Navegamos sempre por todas as rúas deste pequeno porto e, aínda que sempre é o mesmo sitio, para meu pai tanto pode ser Hamburgo, como Nova Orleáns como Alexandría.

Meu pai non sabe quen somos nós pero nós, os seus fillos, si sabemos quen é el. Non sei que vai ser de min cando sexa vello nin sei que vai ser de Laura pero si que sei o que é e o que vai ser de Andrés de Tita, meu pai.

Relato do libro “Xeixos” (2015), de SUSO LISTA

Merlí (intro da serie)

Merlí (serie completa)

<p><span style="color: #888888;">Miúda, delgada, lixeira, case como o vento. Sen pousar o corpo e coa patela na cabeza Juanita andaba sempre ergueita. O pelo tíñao rizado tirando a loiro e chegáballe aos ombros. -A ver quen me leva esta parrocha viviña! Quen me merca xurelos...? -Levo polbo viviño...! E ollomol e panchos que vendía por centos. Comezaba a cantar as ofertas xa por riba da Falperra, por Santa Lucía. Logo encaraba a Nelle, A Cancela, Santa Margarida, Agra de Bragua, o Campo da Feira, a Enfesta e o Ventorrillo. Despois A Ramalleira, Silva de Abaixo, Fontenova e O Regueiro. Tamén pola Moura, San Xosé e ás veces aínda ía até A Grela. Os cartos quedaban na faltriqueira e as sobras camiño dun guiso de patacas que preparaba para os seus fillos.</span></p><p><span style="color: #888888;">Un día Juanita, na festa da Silva de Abaixo, escoitou tocar o contrabaixo a Gervasio. Para ela foi toda unha ledicia velo levando o peso da orquestra. Gervasio gordo, baixo de voz rouca e ollada doce era amigo de Florencio, o seu home.</span></p><p><span style="color: #888888;">E ver a Juanita con Florencio e os seus fillos era un feitizo. Ela coa súa fachenda de muller sinxela honrando cos seus a festa da Silva. Tan chea de nervio e ben peiteada, co pelo aloirado, rizado, ollos claros facendo vida desde a pobreza.</span></p><p><span style="color: #888888;">De onde sacou a forza logo da brutal persecución do seu fillo Holando nunca se soubo. Paseárono no Areal de Bastiagueiro o mesmo día que Arturiño Meirás.</span></p><p><span style="font-size: medium;">Aos dous veláronos os veciños de Liáns, perto de Santa Cruz de Mera. Foron eles quen levaron os seus corpos nun carro de vacas até o cemiterio. Os dous levaban as caras machucadas.</span></p><p><span style="font-size: medium;">Holando e Arturo Meirás tiñan no corpo máis de vinte balazos cada un. As súas caras xa foran machacadas mesmo antes de lles dispararen e as mans apareceron atadas e con grandes feridas.</span></p><p><span style="font-size: medium;">Anos despois, os seus asasinos morreron como porcos ricos e cebados.</span></p><p><span style="font-size: medium;">Dona Juana Rodríguez Rego, Juanita A Peineta, pescantina de patela, cada día de defuntos collía o tranvía de Santo Amaro cun ramo na man. Lévaballe a Holando flores vermellas, amarelas e moradas.</span></p><p>&nbsp;</p><p><span style="font-size: medium;">Relato do libro “Memoria de ferro” (2005), de <a href="https://gl.wikipedia.org/wiki/Ant%C3%B3n_Pati%C3%B1o_Regueira" target="_blank">Antón Patiño Regueira</a></span></p><p><span style="font-size: medium;"><a href="https://gl.wikipedia.org/wiki/Campo_da_Rata#/media/Ficheiro:Campo_da_Rata.JPG" target="_blank">Menhires pola Paz</a><br></span></p><p><span style="font-size: medium;"><a href="https://gl.wikipedia.org/wiki/Campo_da_Rata#/media/Ficheiro:Campo_da_Rata.JPG" target="_blank">Campo da Rata</a><br></span></p><p><span style="font-size: medium;"><a href="https://www.youtube.com/watch?v=k7KmM8cwiZM" target="_blank">Gallo rojo, gallo negro (Silvia Pérez Cruz, Raül Refree)</a><br></span></p>

Unha mañá de sábado de 1946, un empregado do Teatro Principal que repartía publicidade na praza do Toural entregoulle a Moncho Barrán media cuartilla coa fotografia do interior do teatro impresa por unha cara e, pola outra, o cartel da película de estrea da semana: A illa do tesouro.

Moncho chegou aos campos de Carreira e, en lugar de incorporarse ao partido de fútbol, quedou sentado na herba mirando para o papeliño. Axiña que Xerardo Ríos, Valcárcel e Oitavén, os seus tres amigos máis íntimos, viron o retrato dos piratas, abandonaron o balón e os catro comezaron a soñar con abordaxes e con axuntar os cartos das entradas.

Fixeron reconto e entre todos nin reuniron dúas pesetas. Xa estaban resignados a deixar a película para tempos mellores, cando Oitavén tivo unha idea xenial: como o cine custaba peseta e media, podían mercar unha entrada entre os catro e mandar un deles ao Teatro Principal para que logo llela contase aos outros.

Os berros de xúbilo iniciais deron paso a unha discusión acalorada pola elección do espectador: Oitavén pretendía ser o escollido co pretexto de que súa fora a idea da colecta; Moncho Barrán argumentaba que a publicidade lla deran a el; e Valcarcel, non atopando argumento máis favorable, decantábase polo sorteo.

Xerardo Ríos, quen xa de rapaz tiña máis sentidiño ca os outros, convenceunos de que o asunto principal era escoller a alguén que contase ben a película para que todos a puidesen gozar.

Logo de pensalo moito, e malia algunhas reticencias, decidiron mandar ao cine a Mabel, unha compañeira de clase que, por ter un irmán cego, estaba afeita a describir as cousas que os demais non podían ver.

Así que, fórona buscar á casa, mercáronlle a entrada do cine, metérona no Principal a ver A illa do tesouro e agardaron mordendo as uñas entre os soportais da rúa Nova ata o final da proxección.

Ao remate da película levárona á Quintana e, sentados na escaleira, escoitaron abraiados a aventura do neno Jim, e temeron a John Silver, un pirata enredador disfrazado de cociñeiro. Tan ben lles contou a historia que os catro soñaron de noite co tesouro do capitán Flint.

O sábado seguinte invitárona a ver Fort Apache e, despois da función, apertados na Quintana, sentiron un calafrío cando apareceu o indio Cochise reptando coma unha sombra nas palabras de Mabel.

Por ela coñeceron Casabranca, cruzaron o Río Grande e estiveron encadeados coma Bergman e Cary Grant. E varias foron as noites nas que se xuntou máis público na escaleira da Quintana ca no Teatro Principal, onde as películas semellaban mudas ao lado das de Mabel.

Relato do libro “Algúns contos completos” (2021), de DOMINGO VILLAR

Paula Carballeira conta "Os camiños máis longos"
 

Quico Cadaval conta "Os Coruños"