2.3 O deseño paso a paso

Como desenvolveremos as subcompetencias profesionais nun curso Platega?

Os cursos Platega deben ser competenciais, é dicir deseñados e creados para desenvolver as competencias profesionais docentes no profesorado galego. Neste esquema de curso competencial recóllense os pasos fundamentais. Comentámolos de seguido.

Comezar a deseñar un curso non é doado pois habitualmente son moitas as ideas que rebolen na nosa cabeza sen demasiado orde. E convén facelo con xeito para que o proceso sexa coherente, completo e que teña un rumbo evitando dar paus de cego ou pasos atrás. O deseño do curso é doado se temos claro cal é a meta á que queremos chegar. E desde esa meta final trazar os pasos que cómpre dar para chegar alí. Como estratexia para o deseño imos comezar pois polo final; pero cal é o final? Pois ben, o fin ou meta que debemos tomar como referencia é o "Impacto" que queremos reciba o alumnado do profesorado que se forme no curso, é dicir, as melloras que vai recibir o alumnado como consecuencia de que o seu profesorado realice o curso. 

Tendo claro o impacto buscado no alumnado podemos albiscar as accións ou os materiais ou os cambios metodolóxicos ou... do profesorado para que o seu alumnado reciba o impacto buscado, e dicir, a "Transferencia" do aprendido no curso á súa práctica docente. Isto que debe transferirse para lograr o impacto será o proxecto final ou proxecto integrador que o profesorado debe ser quen de "saber realizar" ao rematar o curso: iso é o que temos que ensinarlle a "saber facer". Canta maior sexa a definición deste proxecto, canto máis o concretemos e maticemos máis claramente percibiremos os desempeños necesarios para realizalo. De aí que é boa estratexia comezar por definir claramente o proxecto que pretendemos desenvolvan os participantes, determinando as súas especificacións é dicir as características que debe ter.

Polo tanto o proxecto determina o que teñen que "saber facer". Pero, que significa ese saber "facer"? O significado do "facer" o determinan as subcompetencias elixidas para o curso. No deseño e construción dun curso Platega tomaremos sempre como referencia o modelo competencial da rede de formación e elixiremos dúas subcompetencias que serán o referente principal do curso. As competencias profesionais están definidas e descritas cun alto nivel de abstracción... non é posible facelo doutro xeito. Para concretar e poder abordar a súa adquisición dun xeito práctico, matizaremos e perfilaremos o enfoque que lle imos dar no curso que estamos a deseñar concretándoas mediante uns obxectivos, que chamaremos "competenciais".

Comezaremos a concretar as subcompetencias elixidas definindo uns obxectivos competenciais, é dicir, orientados a esas competencias e nos que xa se fai referencia as accións que deberán "saber realizar" (= ser competentes), aos contidos que deberán manexar... En suma un nivel de concreción maior que o das subcompetencias, pero aínda cun certo nivel de abstracción.

No seguinte paso será relativamente doado enunciar os desempeños necesarios e idear as tarefas necesarias para adquirilos e practicalos, e dese xeito lograr os obxectivos competenciais. Os desempeños mobilizan os coñecementos, destrezas e actitudes necesarios para resolver unha tarefa nun contexto determinado. Desenvolveremos os desempeños, é dicir concretarémolos nos seus aspectos constituíntes: en que tarefa/s o traballaremos, se o farán individualmente ou en grupo, que información ou documentación ou "contidos" lles aportaremos, que evidencias lles pediremos que demostren que adquiriron ese desempeño, que indicadores de logro empregaremos para determinar se está adquirido o desempeño, con que que criterios de corrección ou cualificación valoraremos esa evidencia aportada, que tipo de avaliación practicaremos, que recursos e actividades de Moodle ou doutras aplicacións mobilizaremos para traballar ese desempeño e, finalmente, que "peso" terá na cualificación final do curso. Estes "detalles" de cada desempeño non é necesario desenvolvelos linealmente no momento do deseño do curso, pois o seu desenvolvemento será reiterativo, circular, e, as veces, a golpe de imaxinación ou inspiración. Por iso, non nos debe preocupar a estas alturas do deseño desenvolver de xeito completo cada desempeño: iremos anotándoos a medida que os vexamos claros e posteriormente desenvolveremos os "detalles" 

Estruturaremos o curso agrupando o conxunto de desempeños necesarios para realizar o proxecto integrador en tarefas e as tarefas. Agruparemos as tarefas en módulos, cousa que normalmente se fai pola súa temática.

As subcompetencias elixidas serán o horizonte cara o cal encamiñámosnos e o proxecto será o contexto no que actuaremos para adquirir e practicar os desempeños. Nos cursos Platega, por estar orientados ás competencias profesionais e ao "saber facer", non avaliaremos a adquisición de coñecementos ou contidos  senón que avaliaremos a adquisición dos desempeños amosados nas evidencias aportadas polos participantes. Estableceremos uns indicadores de logro para cada desempeño nos que definiremos e indicaremos as características que debe amosar o traballo presentado para xulgar si a súa autora ou autor domina ese desempeño, é dicir, que "sabe facer" ---que é competente para--- executar o que pide a tarefa. Nos cursos virtuais empregaremos guías de corrección con rúbricas, por ser o xeito máis cómodo e eficaz para orientar aos participantes, para avaliar, para coordinar aos titores cando son varios e para devolverlles feedback.

Polo tanto, a elección das subcompetencias obxecto de aprendizaxe do curso é unha elección moi importante, pois condiciona o resto do proceso. O deseño dun proxecto integrador final no que contextualicen esas subcompentencias e os desempeños a elas asociados axudará enormemente a concretar e materializar as competencias profesionais que, pola súa natureza son xerais e abstractas.

Deseñar e construír un curso de acordo coas subcompetencias que queremos desenvolver nos participantes esixe adoptar unha estratexia de deseño e construción do curso intelixente e práctico. A continuación coméntanse as partes constituíntes do deseño do curso e ilústranse exemplificando os pasos iniciais dun curso para lograr a Igualdade na educación.

En "Exemplo de deseño e creación dun curso" atoparás un exemplo completo do desenvolvemento dun curso Platega: o seu deseño e o curso desenvolto de acordo con ese deseño. Así mesmo, tamén atoparás un documento de texto preparado coa táboa necesaria para facer o deseño e guiado por cuestións.

A elaboración do deseño dun curso adoita ser circular, é dicir ir desenvolvendo os seus apartados sen seguir unha orde determinada comezando polo primeiro da lista e rematando polo último. Antes ben, pódese ir anotando en cada apartado as ideas que pouco a pouco van aparecendo en madurando. Unha estratexia bastante práctica é comezar pola descrición detallada do proxecto final e a partir dela os desempeños necesarios para acadar ese proxecto final, os contidos a propósito dos cales se adquirirán eses desempeños, as tarefas que deberán realizar para practicar eses desempeños, os indicadores de logro que se empregarán para determinar a adquisición do desempeño, etc... Canto máis detallado estea o proxecto final con maior claridade veremos o resto.