Bloque 2. Coñecemento e realidade

ACTIVIDADES

1. Distingue entre opinar e crer por un lado e coñecer e saber polo outro. Pon un exemplo de cada termo.
2. Se un suxeito S ten unha crenza falsa, ¿poderíamos dicir que ten coñecemento? Razoa a resposta cun exemplo.
3. ¿É posible que un suxeito S teña unha crenza verdadeira e sen embargo non poidamos afirmar que ten coñecemento? Razoa a resposta cun exemplo.
4. ¿É o mesmo mentir que dicir unha falsedade? Razoa a resposta e pon un exemplo.
5. Fai un esquema do apartado “Realidade, coñecemento e verdade según Aristóteles”.
6. Explica o proceso de elaboración dun concepto por abstracción según a teoría do coñecemento de Aristóteles. Emprega un exemplo na túa explicación como pode ser o coñecemento da "mazá" presentada neste esquema.
7. Define e pon un exemplo dos seguintes termos epistemolóxicos: sensación, percepción, entendemento, concepto, xuízo, razón, razoamento, intuición empírica, intuición intelectual, abstracción, xénero, especie.
8. Fai un esquema do apartado “Realidade, coñecemento e verdade según Descartes”.
9. Fai un esquema do apartado “Realidade, coñecemento e verdade según Hume”.
10. Explica brevemente en que consiste cada unha destas posicións epistemolóxicas: realismo, idealismo, perspectivismo, relativismo, escepticismo, racionalismo, empirismo, principio de autoridade, dogmatismo.
11. Enche os ócos do texto de René Descartes sobre o coñecemento. Razoa por qué Descartes non é escéptico.
12. Mira o video e explica que semellanzas e diferenzas atopas entre o que explica o presentador do video e a teoría de Descartes sobre a dúbida metódica e a primeira verdade.
13. Enche os ócos do texto de John Locke sobre o coñecemento. Razoa por qué Locke é empirista.
14. Explica as teorías da verdade entendida como propiedade do entendemento: teoría da evidencia, teoría da coherencia, teoría da adecuación realista, teoría da adecuación pragmática e teoría do consenso racional.
15. "Brancaneves foi envenenada cunha laranxa". ¿Verdadeiro ou falso? ¿Que teoría empregaches para respostar? Razoa. "Gañaremos porque somos os mellores" ¿Verdadeiro ou falso? ¿Que teoría empregaches para respostar? Razoa.
16. Fai un resumo do apartado “A desinformación e o fenómeno da posverdade”. Expón algún exemplo actual de dito fenómeno.
17. Fai un resumo do video "¿Por qué vemos colores?". Relaciona a explicación do video coa diferenza entre cualidades primarias/cualidades secundarias por un lado, e a diferenza entre realismo inxenuo/realismo crítico polo outro.

ACTIVIDADES

1. Explica a orixe do termo “metafísica”. ¿Qué relación garda cos termos “ontoloxía” e “teoloxía”?
2. Desenvolve o problema da explicación do cambio para os presocráticos. ¿Ten algo que ver este problema co recurso á noción de "arkhé"?.
3. Explica as características do ser según Parménides de Elea (s. VI a.C).
4. Explica o paradoxo de Aquiles e a tortuga según Zenón. ¿Por qué é un argumento en contra da existencia real do movemento ou cambio?
5. Explica a solución de Sócrates ao problema do ser.
6. Fai un esquema da ontoloxía de Platón (apartado "Platón: las esencias y la idea de bien").
7. Pon un exemplo das dez categorías de Aristóteles aplicadas a un indivíduo particular.
8. Desenvolve a argumentación de Aristóteles contra Platón acerca de que as cousas non están separadas das súas esencias. ¿Qué relación hai entre esa argumentación e os xestos de Platón e Aristóteles no fresco A Escola de Atenas de Rafael (s. XVI)?
9. Distingue entre as posicións sobre o debate dos universais no mundo antigo e medieval: realismo esaxerado, realismo moderado, nominalismo. ¿Cal delas che convence máis ? Razoa a túa resposta.
10. Explica a relación entre realidade e apariencia en conexión coa distinción entre cualidades primarias e secundarias do tema anterior.
11. Distingue entre ontoloxías monistas, dualistas a pluralistas. Explica a ontoloxía pluralista de Gustavo Bueno (sérvete tamén da información da páxina 199).
12. Explica a posición do existencialismo como crítica ao esencialismo en relación co ser humano.
13. Anota a definición de Deus según as grandes relixións monoteístas (xudaísmo, cristianismo, islam).
14. Resume os argumentos a favor da existencia de Deus.
15. Resume os argumentos críticos en relación coa existencia de Deus por parte das ontoloxías materialistas (Feuerbach, Nietzsche, Gustavo Bueno).
16. Define determinismo e distingue entre determinismo mitolóxico, teolóxico e científico (mecánica clásica).
17. Desenvolve as ideas do indeterminismo das mecánicas non clásicas.
18. Resume a argumentación do apartado “A liberdade”. Pon exemplos a medida que vas explicando cada concepto (liberdade de, liberdade para, determinismo, proxecto, conciencia, persoa).

ACTIVIDADES

1. Resume o apartado “Razón, pensamento e linguaxe” usando os marcadores de inicio de cada párrafo.
2. Define argumentación e distingue os seus tipos.
3. Distingue lóxica formal e lóxica informal.
4. Explica de que se ocupa a lóxica de enunciados e define: proposición, proposición simple, proposición composta.
5. Distingue se se trata ou non de proposicións. 
6. Distingue verdade empírica de verdade lóxica ou validez.
7. Define premisas e conclusión. Inventa un exemplo de argumento válido (loxicamente verdadeiro) con premisas e conclusión empíricamente falsas.
8. Identifica a conclusión dos seguintes razoamentos. 
9. Explica que significa formalizar. Copia na túa libreta as regras para formalizar.
10. Copia na túa libreta as conectivas da lóxica de enunciados. Para cada conectiva indica: como se simboliza, como se le e un exemplo distinto das fotocopias.
11. Escolle a formalización correcta das negacións. 
12. Escolle a formalización correcta das conxuncións. 
13. Escolle a formalización correcta das disxuncións. 
14. Formula o principio de non contradicción que aparece neste video. ¿Como se aplica ao valor de verdade das proposicións? 
15. Debuxa na túa libreta a táboa de verdade de cada conectiva excepto o disxuntor exclusivo. Explica cada unha empregando un exemplo distinto do das fotocopias.
16. Le os exemplos onde se indica que o condicional é sempre V excepto cando o antecedente é V e o consecuente F. 
17. Decide V ou F para cada implicación. 
18. Escolle cinco formas de intepretar a fórmula p→q dándolle unha interpretación a p e a q. Anota as formas onde aparecen as expresións “condición necesaria” e “ condición suficiente”. 
19. Fíxate nos exemplos de interpretación do bicondicional. 
20. Decide V ou F para cada coimplicación. 
21. Formaliza as seguintes proposicións compostas. 
22. Interpreta as seguintes fórmulas. 
23. Define o valor de verdade das fórmulas tendo en conta as seguintes interpretacións. Antes de facelo debes formalizar cada proposición composta. 
24. Despois de repasar o aparado “A dominancia das conectivas e o uso de parénteses”, decide cal é a conectiva dominante nas seguintes proposicións compostas. 
25.  Este video con exemplos pódeche servir para entender como se fan as táboas de verdade. Despois le o apartado das fotocopias “Como facer táboas de verdade”. Define na túa libreta tautoloxía, contradicción e indeterminación (tamén chamada continxencia).
26. Comeza practicando coas táboas das seguintes fórmulas. 
27. Continúa coas táboas das seguintes fórmulas. 
28. ¿Para qué serven as regras do cálculo lóxico? Explícao coa regra de Modus Ponens e pon un exemplo inventando o seu contido.
29. Fai a táboa da regra de Modus Ponens (MP) e da Falacia de afirmación do consecuente. Interpreta esta Falacia co mesmo contido que usaches na actividade anterior e explica por qué é unha falacia. 
30. Fai a táboa da regra de Modus Tollens (MT) e da Falacia de negación do antecedente. Interpreta ambas co mesmo contido que usaches na actividade anterior. 
31. Escolle a conclusión adecuada aplicando as regras MP e MT. 
32. Explica cun exemplo as regras de Eliminación do Conxuntor (EC) ou Simplificación  e da Introducción do Dixuntor (ID) ou Adición.     
33. Explica a regra de Siloxismo Disxuntivo (SD) cun exemplo inventado. 
34. Emprega o mesmo exemplo da actividade anterior para explicar a diferenza entre Siloxismo Disxuntivo (SD) e Falacia da disxunción (páx. 162).
35. Convirte as dúas Regras de De Morgan (DM) en dúas fórmulas compostas, fai a súa interpretación e fai a súa táboa de verdade.
36. Actividade de repaso: escribe na túa libreta as seguintes regras de inferencia cun exemplo para cada unha: Eliminación do Conxuntor (EC), Introducción do Disxuntor (ID), Modus ponens (MP), Modus tollens (MT), Siloxismo disxuntivo (SD) e Regras de De Morgan (DM).
37. Unha regra moi interesante é a da Introdución do negador ou Reducción ao Absurdo (Abs) empregada nas demostracións indirectas: demostrar que algo é V porque supoñer a súa negación nos levaría a unha contradición. Le a explicación desta regra e escribe un exemplo inventado por ti onde sigas os pasos da explicación. 
38. Le os seguintes exemplos de cálculo lóxico no que se aplican as regras de MP e EC. 
39. Pon un exemplo dos catro tipos de proposición según a lóxica de termos ou clases. Colócaos no lugar correspondente do cadro de Boecio (s. V d.C.). 
40.  Explica cos exemplos da actividade anterior a diferenza entre proposicións contrarias e contradictorias.
41. Pon un exemplo inventado por ti das catro figuras do siloxismo aristotélico. Sinala en cada exemplo os termos menor, maior e medio.
42. Fai a representación de cada un dos catro exemplos da actividade anterior usando diagramas de Venn.
43. Distingue os elementos correspondentes ao exordium (introducción), demonstratio (demostración) e peroratio (conclusión) nun discurso retórico da túa elección.
44. Distingue entre falacias e sofismas.
45. Identifica as falacias formais. 
46. Fai una táboa na túa libreta onde poñas, a carón de cada tipo de falacia material, un exemplo e o seu esquema. Comeza copiando os esquemas que aparcen neste enlace de filópolis.  
47. Identifica de que falacia se trata en cada exemplo do documento “Falacias materiais para analizar”.
48. Practica o que descubriches resolvendo os seguintes exercicios sobre falacias de filópolis e proyectoafri. 
49. Distingue entre validez (formal) e verdade (material). 
50. ¿É o mesmo verdade que solidez? Razoa a túa resposta. 
51. Explica as diferenzas entre as inferencias deductivas e inductivas.  
52. Escolle a opción correcta entre tipos de argumento deductivo e inductivo. 
53. Escolle a opción correcta entre inferencia deductiva non válida, válida e sólida. 
54. Enche os ócos do texto sobre criterios de validez deductiva. 
55.  Enche os ócos do texto sobre deducción e inducción.