Composicións Bloque XI

Composición tema 19: O franquismo: características e institucionalización

Os seguintes textos deben permitirche facer unha redacción sobre as características e institucionalización do franquismo. Tendo en conta os documentos e a súa contextualización, debes atender cando menos á súa caracterización ideolóxica hostil ao parlamentarismo e a democracia, os instrumentos legais utilizados para consolidarse a eliminación das liberdades civís e os apoios recibidos de diversos sectores sociais.

Documento 1

“Correspóndenos a paladinaxe dunha fe, unha civilización e unha cultura gravemente ameazadas polos principios roxo-comunistas (...). Á irresponsabilidade política dos partidos liberais, sucede a unidade da nosa Cruzada, organicamente constituída; a un Estado neutro e sen ideais, substitúelle o misional e totalitario, que orienta ao pobo sinalándolle o camiño (...). Hai que soldar ao pobo, dividido polos partidos, hai que unir medio século de separacións; hai que borrar os prexuízos da loita de clases; (...) hai que elevar os principios do Movemento”.

Discurso de Francisco Franco (18 de xullo de 1938), en conmemoración do Alzamento Nacional

Documento 2

“Art. 1.-O Estado español proclama como principio reitor dos seus actos o respecto á dignidade, a integridade e a liberdade da persoa humana, recoñecendo ao home, en canto portador de valores eternos e membro da comunidade nacional, titular de deber e dereitos (...).

Art. 6.-A profesión e práctica da relixión católica, que é a do Estado español, gozará da protección oficial. Ninguén será molestado polas súas crenzas relixiosas nin o exercicio privado do seu culto. Non se permitirán outras cerimonias nin manifestacións externas que as da relixión católica (...).

Art. 10.-Todos os españois teñen dereito a participar nas funcións públicas de carácter representativo, a través da familia, o municipio e o sindicato (...).

Art. 12.-Todo español poderá expresar libremente as súas ideas mentres non atenten contra os principios fundamentais do Estado”.

Foro dos Españois (17 de xullo de 1945)

Documento 3

“Os grupos económicos atribuíanse con todo acougo o seu lote de soberanía. A Igrexa tomaría o seu. O Exército –aínda que oficialmente incluído, home a home, no Partido único- absorbería a súa porción, exercendo o control dos instrumentos executivos, e quedaría constituído en forza básica e arbitral. O Partido único proporcionaría persoal político por xunto e representaría docilmente o papel de pobo na función (...). Pola súa banda, o poder persoal, establecido como clave de arco (...), esponxaríase nunha camarilla recrutada entre os máis fieis (...). En rigor, a guerra non producira poderes novos. Máis ben repuxera no seu sitio, libres de coidados, os poderes antigos, destruíndo aqueloutros que os ameazaban”.

Dionisio Ridruejo - Escrito en España (1962)

Composición tema 20: O franquismo: as formas de oposición ao réxime

Os seguintes textos deben permitirche facer unha redacción sobre as formas de oposición ao réxime franquista. Tendo en conta os documentos e a súa contextualización, debes atender cando menos á evolución da oposición ao longo da ditadura, a variedade de formas empregadas e os diferentes sectores e organizacións implicados.

Documento 1

“Alí onde había homes perseguidos que se viron na necesidade de fuxir, fixérono antes de caer de novo no cárcere ou ante un pelotón de execución. Marcharon así ao monte homes de todas as tendencias, socialistas, anarquistas, algúns católicos e, sobre todo, numerosos militantes comunistas (...). Ao principio as nosas accións tiñan un carácter case exclusivamente de foraxidos que se moven organizadamente buscando puntos de apoio, falando coas xentes da necesidade de crear o movemento guerrilleiro. Eramos os fuxidos, os escapados, como nos chamaba o pobo. E nesa época, no momento máis agudo da represión franquista, tivemos sempre o apoio abnegado, silencioso e incondicional do pobo. Aqueles homes que nas aldeas axudábannos sabían perfectamente ao que se expoñían e, con todo, non vacilaban en acollernos”.

O guerrilleiro Francisco Rey lembra o movemento dos anos 40

Documento 2

“Estes potentes berros, lanzados por centos de valentes peitos xuvenís, atronaban as rúas céntricas da capital. Unha proba patente da debilidade do goberno é que non se atreveu a utilizar a policía armada para reprimir a manifestación. A forza pública recibira instrucións de retirarse (...). Ao pasar a manifestación diante do Ministerio de Gobernación, recruáronse os berros dos estudantes contra a Falanxe e contra o réxime. O público acollía a manifestación con grande alborozo, con signos emocionantes de simpatía. Os estudantes antifranquistas foron donos ese día das rúas céntricas da capital durante preto dunha hora. O tráfico foi paralizado por completo na rúa de Alcalá”.

Noticia recollida en Mundo Obreiro dunha manifestación universitaria en Madrid (1956):

Documento 3

“1.-A formación dun goberno provisional que substitúa o actual (...).

3.-A legalización dos partidos políticos sen exclusións.

4.-A liberdade sindical e a restitución ao movemento obreiro do patrimonio do Sindicato Vertical. 5.-Os dereitos de folga, de reunión e de manifestación pacífica.

6.-A liberdade de prensa (...).

8.-A neutralidade e a profesionalidade, exclusivamente militar para a defensa exterior, das forzas armadas.

9.-O recoñecemento, baixo a unidade do Estado español, da personalidade política dos pobos catalán, vasco e galego e das comunidades e rexións que o decidan democraticamente.

10.-A separación da Igrexa e do Estado (...)”.

Programa da Xunta Democrática (1974)

Composición tema 21: O franquismo: política económica

Os seguintes textos deben permitirche facer unha redacción sobre a política económica do franquismo. Tendo en conta os documentos e a súa contextualización, debes atender cando menos á etapa autárquica (contexto, obxectivos, sectores estratéxicos e resultados) e a etapa “ desarrollista” (razóns e obxectivos, bases do crecemento económico e balance da mesma).

Documento 1

“O problema máis grande que se presenta á economía española é o desnivel desfavorable da nosa balanza de pagos co estranxeiro (...). Suprimilo ten que constituír a directriz principal da nosa política económica, xa que, de outra maneira, se produciría o fenómeno de que a riqueza nacional continuase a esgotarse nesta sangría de centos de millóns que anualmente vai vigorizar a economía dos países exportadores (...).Imponse á nosa política comercial no exterior:

1°. Suprimir importacións que non sexan indispensables.

2°. Reducir aquelas que poidan ter un substitutivo ou permitan esta redución.

3°. Implantación de novas industrias e regos que nos faciliten os produtos que hoxe importamos.

4°. Intensificar as nosas exportacións, mesmo primándoas”.

“Fundamentos e directrices dun Plan de saneamento da nosa economía, harmónico coa nosa reconstrución nacional” (1939), por Francisco Franco

Documento 2

“Ao final da Guerra de Liberación, a economía española tívose que enfrontar co problema da súa reconstrución, que se vía retardada naqueles momentos pola insuficiencia dos recursos (...) como consecuencia da contenda. A guerra mundial e as repercusións que trouxo consigo aumentaron estas dificultades e pecharon gran parte dos mercados e fontes de aprovisionamento normais (...). Superadas aquelas circunstancias, chegou o momento de iniciar unha nova etapa que permita colocar a nosa economía nunha situación de máis ampla liberdade, de acordo cos deberes asumidos por España como membro de pleno dereito da OECE. A maior flexibilidade económica que se establecerá gradualmente non supón en ningún caso que o Estado abdique do dereito e do deber de vixiar e fomentar o desenvolvemento económico do país"

Decreto-Lei do 20 de xullo de 1959, coñecido como Plan de Estabilización

Documento 3

ANO	Nº MILLÓNS
1961	7,4
1964	14,1
1967	17,8
1970	24,1
1973	34,5

Evolución do número de turistas, 1961-1973