Como identificar lexemas e morfemas?

Esquema para identificar lexemas e morfemas

1. Que son os lexemas?

• O lexema é a parte principal dunha palabra, a raíz, que contén o significado básico.
• Non cambia entre palabras relacionadas. Exemplo:
  • En casa, caseta, casas, o lexema é cas-.

2. Que son os morfemas?

• Os morfemas son as partes que se engaden ao lexema e que completan ou modifican o seu significado.
• Hai dous tipos de morfemas:
  • Morfemas flexivos: indican xénero, número, persoa, etc.
    • Exemplo: gato (singular) → gatos (plural). O morfema -s indica o número.
  • Morfemas derivativos: crean palabras novas ao engadir significados diferentes.
    • Exemplo: pan → panadería. O morfema -ería indica o lugar onde se vende pan.

3. Pasos para identificar lexemas e morfemas

1. Buscar a raíz da palabra (lexema):

   • Elimina prefixos e sufixos ata que quede a parte con sentido principal.
   • Exemplo: lavadora → lexema: lav- (a acción de lavar).

2. Identificar os morfemas:

   • Morfema derivativo: É o que crea unha nova palabra ao engadir unha idea nova ao lexema.
     • Exemplo: lavadora → morfema -dora (indica "aparato que lava").
   • Morfema flexivo: É o que cambia xénero, número ou tempo verbal.
     • Exemplo: nenas → morfema -s (plural).

4. Esquema de exemplo práctico:

• Palabra: navegador
  • Lexema: naveg- (relacionado con "navegar").
  • Morfema derivativo: -ador (indica "persoa ou cousa que realiza a acción").
• Palabra: comendo
  • Lexema: com- (relacionado con "comer").
  • Morfema flexivo: -endo (indica unha acción en proceso no presente).

Resumo final:

• Lexema: Parte fixa que dá o significado principal.
• Morfemas: Partes que se engaden ao lexema para cambiar ou completar o significado.
  • Flexivos: xénero, número, persoa.
  • Derivativos: engaden significados novos.