MÚSICAS DO MUNDO 1: ÁFRICA.

O termo FOLCLORE úsase para designar as tradicións, costumes e crenzas populares relacionadas cunha área xeográfica específica (cidade, rexión, país, etc.).

A música é un fenómeno universal, pero cada cultura ten a súa propia. Existen unha serie de características comúns a todas as manifestacións da música tradicional ou folclórica, independentemente da súa orixe, como por exemplo:

1– A SÚA FUNCIÓN: A música tradicional acompañaba actividades relacionadas cos traballos do campo (sementeira, arada, etc.), as tarefas domésticas (lavado, varrido, etc.), os xogos infantís (xogos de círculo, de anel, etc.), as festas relixiosas, os días de santos (romarías), os cantos funerarios, etc.

2– É ANÓNIMA (descoñécese o nome do autor destas cancións).

3– TRANSMÍTESE ORALMENTE. Non escriben a súa música, polo que sobrevive ao ser transmitida de xeración en xeración, é dicir, de pais a fillos. Isto fai que as danzas e as cancións cambien e se transformen co paso dos anos, e ás veces moitas delas se perdan.

ÁFRICA

África é un continente heteroxéneo con gran diversidade étnica e cultural, composto por 52 nacións independentes, unhas mil linguas e polo menos cinco grandes grupos culturais.

A escravitude levou a música africana a todas as partes do mundo, especialmente a América, dando lugar a estilos tan relevantes para a música actual como o blues, o jazz, o reggae, a música cubana e latina en xeral, etc.

A paisaxe musical africana pódese dividir en dúas áreas principais: o Norte, formado polos países árabes, incluíndo o Sáhara (Marrocos, Mauritania, Alxeria, Tunisia, Libia, Exipto, Sudán, etc.), e o resto do continente, a África subsahariana (Senegal, Guinea, Ghana, Camerún, Zaire, Angola, Zambia, Sudáfrica, etc.).

África subsahariana.

– É música estreitamente ligada a acontecementos da vida cotiá (nacemento, cerimonias de iniciación, traballo, celebracións sociais ou relixiosas, etc.).

– É compartida por todos os membros da comunidade, que participan cantando, tocando instrumentos ou bailando.

– É unha música de tradición oral, sen notación (escritura musical) nin ningún sistema teórico.

– É unha música en constante evolución.

– É case inseparable da danza e, polo tanto, predominantemente rítmica.

– O ritmo é de grande importancia, constituíndo o elemento básico da música africana, sendo frecuentes as polirritmias (a superposición de diferentes ritmos).

-O uso do canto de chamada e resposta, no que a interpretación a leva a cabo o coro, que repite un retrouso fixo, alternando cun solista que ten liberdade para improvisar.

INSTRUMENTOS

A Kora :produce un son delicado e metálico. É una especie de mestura entre a arpa e o laúde,

a caixa de resonancia é media cabaza cuberta con pel.

A sanza, consiste nunha serie de láminas metálicas colocadas sobre unha plancha de madeira que actúa de caixaa de resonancia. Cóllese cas dúas mans e se tocan os extremos das láminas cos pulgares.

Existe unha gran variedade de tambores construidos de diversas formas, tamaños e materiais. Destacamos os Djembé, que son tambores en forma de copa cun so parche e o Tambor Parlante, un tipo especial de tambor con forma de reloxio de area con dous parches unidos por cordas, que tensan os parches e modifican o son, permitindo a imitación da fala.

O Balafón É una especie de xilófono que utiliza como resoadores ou caixa de resoancia,

cabazas vaciadas. Tamén hai outros instrumentos como o Chekeré que é unha especie de maraca

de cabaza que está cuberta de redes con abalorios que ó ser sacudidas chocan co exterior da cabaza,

MÚSICA DOS PIGMEOS BAKA

Nos países de África Central, a música está intimamente ligada á lingua falada.

Moitas linguas bantús, como outras linguas africanas, son tonais, o que significa que o ritmo e o contorno melódico dunha frase non se poden cambiar sen alterar o seu significado.

Deste xeito, a música pode imitar os ritmos e as melodías da lingua, facendo que os instrumentos "falen".

OUtra característica da música dEsta zona é o uso da polifonía tanto vocal como instrumental.

Estas dúas características están presentes na música dos pigmeos baka do Camerún, que crean unha densa textura polifónica tocando varias liñas melódicas sinxelas e ritmicamente independentes. Estas liñas crean atmosferas hipnóticas. As mulleres adoitan cantar e os homes bailar.

A música dos pigmeos baka cautivou tanto aos músicos occidentais que varios grupos a fusionaron de diversas maneiras con ritmos e instrumentos modernos. Exemplos notables inclúen Zap Mama, Baka Beyond e Deep Forest.

THE DRUMMERS OF BURUNDI (Música de percusión de Burundi)

En África Central, tamén é destacable a presenza de comunidades de percusionistas e, de todas elas, o grupo máis coñecido é OS PERCUSIONISTAS DE BURUNDI.

Orixinalmente, eran os tambores hutus da corte do rei tutsi de Burundi, que hoxe só se tocan para o presidente e outros dignatarios.

Son dez tambores golpeados con tanta forza e volume que a catarse de enerxía que liberan é tan intensa que só se pode manter sen esgotarse durante pouco máis de media hora. Durante as actuacións, moitas partes improvisanse seguindo as instrucións do director.

En Burundi, tocar o tambor é unha honra reservada a uns poucos escollidos (fabrícanos eles mesmos; non se poden mercar) e para ocasións especiais.

Os ritmos dos tambores marcan as horas do día, o comezo da colleita e cada ciclo nun mundo altamente ritualizado.

ARTISTAS: Os Percusionistas de Burundi.

MÚSICA ZULÚ A CAPELLA E GOSPEL SUDAFRICANO

O sur de África estivo historicamente habitado polos bosquimáns e os khoikhoi, e unha das características musicais destes pobos é a polifonía. A presenza de pobos bantús, como os zulús, asegurou a continuidade coas tradicións musicais de África Central.

Por outra banda, a diferenza doutros países africanos onde a influencia da música latina foi a máis decisiva, foi a música negra norteamericana a que desempeñou ese papel.

Polo tanto, unha das características da música surafricana é a súa forte tradición vocal cos seus poderosos coros, e os dous tipos de música máis practicados son o zulú a capela e o gospel surafricano.

O zulú a capella foi desenvolvido por migrantes zulús rurais que buscaban emprego en minas e fábricas na década de 1920, que celebraban competicións vocais as fins de semana. Co tempo, esta música desenvolveuse e volveuse máis complexa, chegando a contar con ata trece liñas vocais.

A música gospel surafricana adoptou o estilo de compositores clásicos europeos como Händel,

pero engadiu ritmos e harmonías claramente surafricanos, así como números de baile.

É interpretada por coros con vestuario incriblemente elaborado que poden chegar a contar con ata cen persoas.

Un dos grupos vocais máis coñecidos é o Ladysmith Black Mambazo. Composto por sete voces masculinas sen acompañamento, as súas cancións e danzas baséanse en antigas tradicións rurais, e a súa primeira aparición internacional foi en 1970.

ARTISTAS: Ladysmith Black Mambazo, Rebecca Malope, King Star Brothers…

África do norte: Os países árabes.

Os países do norte de África pertencen ao mundo árabe predominantemente islámico, onde podemos distinguir dúas grandes áreas: o Magreb, que inclúe países como Marrocos, Alxeria, Tunisia, Libia, etc., e unha segunda área, máis oriental, liderada por Exipto e Sudán. Nesta vasta rexión desenvolvéronse culturas musicais que comparten estilos e instrumentos, influenciándose mutuamente.

Os pobos preislámicos que dominaron o norte de África antes da chegada do islam foron os bérberes, que foron desprazados ao deserto coa chegada dos beduínos árabes no século XI. Os beduínos impuxeron a súa cultura e o seu xeito de vida, que foron aceptados polos habitantes orixinais, que non abandonaron por completo algúns dos seus costumes ancestrais.

Características xerais:

A maior parte da música é vocal, interpretada por unha voz solista con melodías ricas en melismas e variacións, cun timbre predominantemente nasal, e un coro que responde ao unísono.

- Música monofónica (unha soa liña melódica).

- Predomina o monorritmo, é dicir, o uso dunha soa liña rítmica que acompaña a melodía, en contraste cos polirritmos da África subsahariana.

- En contraste coa tendencia africana a repetir motivos rítmico-melódicos, a música árabe presenta liñas melódicas máis ornamentadas.

- Escalas con intervalos menores que un semitón, a diferenza das escalas occidentais.

INSTRUMENTOS

Entre os instrumentos de corda máis importantes, debemos destacar o laúde (especialmente no Magreb), presente tanto na música clásica como na popular. É un instrumento de cinco cordas dobres e unha caixa de resonancia redondeada na parte traseira con dous ou tres orificios sonoros en forma de roseta.

O rabab é un instrumento de corda frotada (semellante a un violín), feito dunha soa peza de madeira con unha a tres cordas, e tócase verticalmente. Os violíns occidentais introducíronse nas orquestras de música clásica árabe, colocados verticalmente no xeonllo do intérprete, como o rabab.

Entre os instrumentos de vento, hai un tipo de frauta chamada Nay, que consiste nun tubo de cana sen boquilla, canle ou palleta, e está considerada unha das máis difíciles de tocar do mundo. Tamén existe o clarinete dobre chamado Arghoul, feito de dous tubos paralelos coas súas palletas talladas directamente nos tubos.

Entre os instrumentos de percusión están a Darbuka, un instrumento en forma de copa cunha soa membrana feita de arxila ou metal, e a pandeireta chamada Bendir, cunha membrana sobre un aro duns 50 cm de diámetro, baixo o cal se colocan dúas cordas, a pandeireta (riq), os crotales chamados sagat, etc.

ERAM SAM SAM: https://www.youtube.com/watch?v=M1snrO644UQ

Miriam Makeba – (Qongqothwane): https://www.youtube.com/watch?v=_V3YOBUKN58

Danza e percusión de Senegal, Ghana e Angola. Miriam Makeba: Pata Pata. Na década de 1960, Makeba foi a primeira artista africana en popularizar a música africana en todo o mundo, o que lle valeu o alcume de "Mama África". Fixo campaña contra o réxime do apartheid de Sudáfrica, ao que o goberno surafricano respondeu en 1963 revogándolle o pasaporte, a cidadanía e o dereito ao regreso. Non regresou a casa ata 1990, despois de que se abolise o sistema do apartheid. Escoita aquí. "Qongqothwane"

* Camerún. Manu Dibango: León de África. Os cantos polifónicos dos pigmeos aka, polifonía akal. danza masai e danza zulú.