Apuntamentos

Condición física

A competencia global vén definida polo desenvolvemento de aspectos cuantitativos e cualitativos. Cada persoa posúe unhas aptitudes que determinan o seu máximo rendemento. Estas aptitudes non son mellorables pero pódese favorecer o seu desenvolvemento por medio do adestramento. De maneira que individuos menos dotados xenéticamente, logren grandes resultados a través dun desenvolvemento optimo das súas posibilidades.

Así, o resultado global do individuo é a suma da  súa aptitude e do desenvolvemento logrado desas potencialidades. Así falamos da capacidade motriz que esta constituída polas capacidades condicionais, capacidades coordinativas e polas intermedias. As capacidades condicionais identifícanse con aspectos de tipo cuantitativo e serán as que conformen a condición física do individuo.

Esta diferenciación ten un carácter didáctico, como sinala Manno, R., xa que vai ser difícil illar o traballo en cada un dos grupos posto que somos un todo. O desenvolvemento das capacidades físicas inflúe na técnica, na aprendizaxe motora e na formación táctica, os seus factores limitantes son a dispoñibilidade de enerxía nos músculos e os mecanismos que regulan a súa produción.

Tradicionalmente na Ed. Física os contidos referidos á condición física foron moi utilizados, servindo para desenvolver a eficacia mecánica e fisiolóxica do corpo, o cal era aproveitado para fins militares, de rendemento deportivo ou de saúde. Configurou a base de traballo dos sistemas analíticos e actualmente o seu tratamento está presente no currículo tanto no ámbito de obxectivos como de contidos.

Conceptos: condición física y condición motriz

Existe un certo confusionismo entre os termos condición e aptitude do mesmo xeito que o que sucede entre habilidade e aptitude. Barbany, J. E os seus colaboradores sinalan que para evitar confusionismo, pode empregarse o termino aptitude para o ámbito educativo-recreativo e o termino condición para o deportivo. Nesta liña parece estar o consello de Europa xa que elaboro unha batería de probas  para a valoración da aptitude física da poboación escolar (Eurofit).

Con todo a aptitude é a capacidade que teño para realizar unha cousa, é algo innato e, cando se fala de condición estamos a referirnos á capacidade de mellorar co tempo, de poder desenvolver un traballo encomendado.

O concepto de condición física introduciuse no campo da Ed. Física a principio de século, despois dunhas probas levadas a cabo por Lian en 1916 coa finalidade  de tipo hixiénica, prevención da saúde, orientada cara ás actividades normais.

Os seguintes pasos encamiñáronse a desenvolver os aspectos que parecían mellorables co adestramento, identificáronse como compoñentes de Condición Física susceptibles de mellora:

1. Forza muscular: Máximo grao que se aplica nunha contracción muscular para superar unha resistencia, podendo ser estática  ou  dinámica.
2. Resistencia muscular: Nº de movementos sucesivos de forza muscular que se realizan nun determinado tempo.
3. Resistencia  xeral: Habilidade para pospoñer a aparición de fatiga nunha actividade física persistente desenvolvida por movementos xerais do corpo

Estes tres factores apoiados nunha boa base orgánica e unha alimentación adecuada conformasen a condición física do momento. Esta desenvolverase  por medio do acondicionamento físico, é dicir do adestramento das calidades que a compoñen.

Á vista disto, podemos dicir que se pode modificar a capacidade motriz ao desenvolver a condición.

O termino de condición motriz xurdiu a partir da segunda guerra mundial, cando se comezaron a realizar estudos mais serios sobre calidades físicas e viuse que había mais calidades que se podían mellorar co adestramento, aínda que non fóra de forma tan espectacular como as anteriores e que contribuían a lograr un maior rendemento deportivo. Esta condición motriz supón a capacidade de realizar traballos máis vigorosos e intensos que os que permite a condición física.

Na Condición Motriz englóbanse ademais dos compoñentes da condición física, outras capacidades como son:

1. A potencia: é a capacidade de aplicar a máxima forza muscular nun curto período de tempo.
2. A axilidade: é a capacidade que permite o cambio de posición e de dirección corporal nos movementos con gran rapidez.
3. A velocidade: é a capacidade de realización do maior numero de accións motrices no mínimo tempo posible.
4. A flexibilidade: é a capacidade que permite o  máximo percorrido das articulacións.

Actualmente as diferenzas entre condición física e condición motriz son mínimas, de maneira que case se utilizan como sinónimos. Para Clarke, H. ?67 a condición física é:
A capacidade de realizar un traballo diario con vigor e efectividade  retardando a aparición de fatiga e evitando lesións. Isto  aproxímase ao concepto de capacidades  motoras que sinala Manno, R. Que define como un conxunto de predisposicións ou potencialidades motrices fundamentais no home que fan posible o desenvolvemento das habilidades motoras aprendidas.

Ao longo do tema, tratar de desenvolver os aspectos referidos a capacidades condicionais e intermedias, aínda que sempre resulte problemático separalas de aspectos técnicos, coordinativos, etc. Como xa sinalei.

O medio máis eficaz para conseguir unha boa condición física é o exercicio físico.

Actualidade

Na actualidade, seguindo a clasificación de Gundlach ?68, divídese a capacidade motriz do home en tres tipos básicos de capacidades:

• Capacidades condicionais: que engloba a forza, a resistencia e a velocidade: Estas veñen determinadas polos procesos enerxéticos e as condicións orgánico musculares do home. Fundaméntanse na eficiencia do metabolismo enerxético e na capacidade neuromuscular de levar a cabo a contracción.
• Capacidades intermedias: Flexibilidade: depende de factores condicionais e coordinativos. Velocidade  de reacción simple: só supón a reacción, non inclúe o movemento como resposta ao estimulo
• Capacidades coordinativas: capacidade de dirección e control motriz, capacidade de transformación e adaptación motriz, capacidade de aprendizaxe motriz.

Permiten dosificar os esforzos musculares en función do obxectivo  sobre a base das capacidades condicionais. Están determinadas polos procesos de organización, control e regulación do movemento.

Os seus principais características son:

• Dependen de aspectos psicomotrices.
• O sistema nervioso xoga un rol fundamental xunto cos analizadores perceptivos.

Evolución das correntes

Xa na antiga Grecia, con motivo da preparación olímpica, desenvolvéronse formas prácticas para mellorar as capacidades físicas. Co desenvolvemento das escolas ximnásticas comézase a sistematización clara dos exercicios. Con todo, hai que esperar a finais do século pasado para empezar a considerar de forma sistemática o estudo dos devanditos sistemas co obxectivo do rendemento competitivo.
Así podemos analizar a evolución dos métodos de desenvolvemento dos compoñentes da condición física por separado.

No campo da forza o emprego de pesas procedentes da halterofilia comeza a traspasarse a diferentes deportes. Aparecen procedementos como o método de cargas máximas, submaximas, etc. Que supuxeron grandes avances no adestramento especifico desta capacidade en función das necesidades de cada especialidade deportiva.

No apartado da resistencia aparece  a comezos do século XX o sistema continuo1 ou natural, de orixe escandinava. Así mesmo, aparece en Suecia o Fartlek2 posteriormente o Dr Reinell estableceu os principios científicos do método interválico e en Polonia desenvolven o xogo de carreira polaco4 que representa unha variante do fartlek. Na segunda metade do século na URSS comézase a aumentar os volumes de traballo, o que se traducirá nunha considerable melloría dos rendementos dos atletas. Na actualidade, o traballo desta capacidade supón unha combinación dosificada de diferentes sistemas e contidos: ritmo resistencia, velocidade resistencia, etc.

A evolución da velocidade e flexibilidade estivo sempre máis atrasada que as outras capacidades, así para o traballo de velocidade recorreuse   a situacións concretas que facilitan un incremento das velocidades de reacción e desprazamento do suxeito. Ademais o desenvolvemento dos métodos de traballo da forza será decisivo na mellora das marcas.

A flexibilidade evolucionou desde a realización de exercicios dinámicos  de tipo repetitivo, como os rebotes, ou balístico, como os lanzamentos, cara ao traballo estático. Na actualidade, as técnicas de facilitación propioceptiva, FNP, supoñen a posibilidade de lograr melloras máis rápidas e consistentes da  devandita capacidade física.