Title: ¿QUE IMOS PLANTAR?
Course: Mans á terra!

UN MONTÓN DE POSIBILIDADES

Cando decidimos facer unha horta chega o momento de decidir que plantar.

¡Hai tantas posibilidades! ¿Como decidir?

Criterios para escoller

No noso caso temos unha limitación clara: a duración do curso escolar. Comezamos na metade de setembro e rematamos a finais de xuño. Iso quere dicir que nos saltamos unha estación que sole ser importante para as hortas: o verán.

Pero non pasa nada, podemos aproveitar a nosa horta no resto das estacións. Para facer isto temos que escoller plantas que teñan un ciclo de vida que se poda desenvolver entre o outono e a primavera.

A ser posible escolleremos plantas cun ciclo corto (é dicir que crezan rápido) para que no curso escolar nos de tempo a plantalas, velas crecer e recollelas.

A proposta é que fagamos dúas plantacións:

- Unha de outono inverno,

plantando en outubro e recollendo ata o principio da primavera. Poden ser: chícharos, fabas, tirabeques, grelos, repolo, brécol, coliflor, nabos, allos, acelgas e espinacas.

- Outra de primavera,

que plantaremos canto antes para que as plantas completen o seu ciclo antes de que cheguen as vacacións. Poden ser: tomates, xudías, rábanos, nabos, apio, cebolas, allo porro, leituga, remolacha, cabaciño, pepino.

Para tomar as decisións temos que ter en conta o clima da nosa zona para ver que plantas se adaptarían ben a esas condicións.

Quizais vai ser necesario que falemos con agricultores e agricultoras da zona. Son as persoas que saben mellor os vexetais que crecen mellor coas nosas condicións climáticas.

Tamén teremos que ter en conta a calidade do noso solo, pero tamén é certo que imos facer todo o posible por mellorar a súa fertilidade.

Hai outro factor a ter en conta. Entre as plantas que escollamos temos que incluír aquelas que son autóctonas, é dicir, aquelas que son propias dos solos e do clima de Galicia. Estas plantas van necesitar menos cuidados porque non teremos que facer un traballo extra para proporcionarlles as condicións que teñen no seu clima orixinal.

Este é o caso do grelo.

ABONOS VERDES

Tamén temos que pensar se queremos plantar algunhas plantas que non sexan para consumir, senón para enriquecer o solo. Falamos delas no apartado da fertilización ¿lembralo? Son os chamados abonos verdes.

A ASOCIACIÓN DE CULTIVOS

OBSERVA A NATUREZA

Cando observas as plantas nun medio natural ¿están separadas en grupos de plantas iguais? ¿ou están mesturadas unhas con outras?

O normal é que as plantas convivan unhas con outras. Incluso nos lugares que predomina unha especie esta sole estar acompañada por outras.

¿COMO CONVIVEN AS PLANTAS?

Xa sabes que as plantas precisan do ar, da luz do sol, da auga e das sales minerais. Cada tipo de planta ten distintas estratexias para conseguir o que precisan. Un exemplo sería estender moito as follas para captar a luz do sol, ou crecer moi alto para poñerse por riba doutras. O mesmo acontece coas raíces, algunhas van en profundidade, outras esténdense moito.

Cando as plantas están xuntas pode ser que as súas estratexias sexan compatibles e non se prexudiquen. Noutros casos poden competir entre elas. Pero tamén é posible que se beneficien mutuamente.

A COMBINACIÓN DE CULTIVOS

Os agricultores e agricultoras aprenderon que hai plantas que se benefician mutuamente cando se cultivan na mesma parcela.

É un xeito máis de facer unha agricultura inspirada na natureza e respectuosa con ela.

OS BENEFICIOS DAS ASOCIACIÓNS

Cando escollemos unha boa combinación de plantas os beneficios que se producen son de moitos tipos. Imos ver algúns:

1. Aproveitar mellor a luz do sol e impedir que esta chegue ó solo estimulando a xerminación de herbas silvestres.

Neste caso combinamos plantas que crecen en vertical (apoiadas en varas como as xudías) con outra de crecemento máis horizontal (como os calabaciños). Como xa vimos ó falar das herbas silvestres esta é unha estratexia para limitar o seu crecemento.

2. Aproveitar mellor os nutrientes.

Isto faise combinando plantas con raíces distintas, por exemplo as que van máis profundas con aquelas que crecen máis preto da superficie. Deste xeito aprovéitanse os nutrientes de distintas partes do solo.

3. Aproveitar sustancias beneficiosas producidas por outra planta.

Hai plantas que teñen raíces que liberan no solo algunhas sustancias que son boas para outras. É o caso das plantas leguminosas que liberan nitróxeno no medio, un nutriente moi importante para moitos cultivos de horta!

4. Protección ante pragas e enfermidades.

Algunhas plantas segregan polas súas follas sustancias que repelen ou prexudican ás pragas que poden afectar a outras plantas. É o caso da cenoria e o allo porro, que se protexen mutuamente do ataque dun determinado tipo de mosca. Tamén algunhas plantas aromáticas fan esta función.

AGORA A BUSCAR BOAS ASOCIACIÓNS PARA A NOSA HORTA!

A ROTACIÓN DE CULTIVOS

¿QUE É ROTAR OS CULTIVOS?

É variar o tipo de planta cultivada nunha parcela.

Faise para evitar o esgotamento de nutrientes do solo e tamén para evitar que crezan demasiadas herbas silvestres.

O AGOTAMENTO DO SOLO

As distintas plantas teñen preferencia por distintos tipos de nutrientes.

Por exemplo as plantas que teñen follas moi grandes precisan moito nitróxeno, mentras que aquelas nas que a raíz crece moito (porque nelas almancenan reservas como a pataca e a cenoura) precisan moito potasio.

Se sempre plantamos a mesma especie na mesma parcela imos esgotar eses nutrientes.

As raíces tamén son de distintos tipos e collen os nutrientes a distinta profundidade no solo. Se sempre cultivamos o mesmo tipo de planta esgotamos os nutrientes dunha parte do solo.

A PROLIFERACIÓN DE HERBAS SILVESTRES

Como falábamos na asociación de cultivos hai plantas que se benefician mutuamente. Ás herbas silvestres tamén teñen as súas amigas preferidas entre as plantas da nosa horta. Se repetimos cultivos nunha parcela favorecemos que se instalen cómodamente nelas dándonos un pouco de traballo extra!

¿COMO ESCOLLER QUE CULTIVOS ROTAR?

Atendendo ás explicacións anteriores alternaremos:

- Plantas de distintas familias.
Porque as súas necesidades e as súas plagas e enfermidades suelen ser distintas.

- Plantas que requiran distintos nutrientes.

- Plantas das que se aproveitan distintas partes (raíz, follas, tallos, froitos, sementes).
Porque necesitan distintos tipos de nutrientes.

- Introducir plantas leguminosas.
Porque aportan nitróxeno ó solo.

PARADES EN CRESTALL

"Parades en Crestall"

É un tipo de horta ecolóxica proposta por Gaspar Caballero de Segovia que se usa en moitas escolas.

Esta proposta pretende aproveitar ó máximo as vantaxes da rotación e combinación de cultivos.

Para aplicala a nosa horta ten que esta dividida en catro parcelas.

En cada parcela cultivamos unha combinación de plantas moi favorable.

Pero no vindeiro curso imos rotar as plantacións: o tipo de plantas que plantamos na parcela 1 pasará á parcela 2, os da parcela 2 á parcela 3, os da parcela 3 á parcela 4, e os da parcela 4 á parcela 1. E cada ano faremos o mesmo.

Haberá uns cultivos para o outono-inverno e outros para a primavera-verán.

A continuación tes un mapa dos nosos cultivos.

En azul tes uns nomes complicados que son os das familias. As familias agrupan a vexetais que teñen cousas en común entre si.

A HORTA DE OUTONO

SOLANÁCEAS

PARCELA 1
UMBELÍFERAS
allos

LILIÁCEAS

 PARCELA 3
LEGUMINOSAS
chícharos, fabas, tirabeques

CRUCÍFERAS
grelos, coliflor, repolo, brécol

PARCELA 2
COMPOSTAS

QUENOPODIÁCEAS
acelgas, espinacas

CUCURBITÁCEAS

 PARCELA 4

A HORTA DE PRIMAVERA

SOLANÁCEAS
tomate cherry, pementos

PARCELA 1
UMBELÍFERAS
apio, apio-nabo

LILIÁCEAS
cebolas, allo porro

 PARCELA 4
LEGUMINOSAS
xudías

CRUCÍFERAS
rábanos
nabos

PARCELA 2
COMPOSTAS
leituga

QUENOPODIÁCEAS
remolacha

CUCURBITÁCEAS
cabaciño, pepino  PARCELA 3