Title: O CLICLO DA MATERIA
Course: Imos facer unha horta!

¿QUE COMEN AS PLANTAS?

Cando facemos unha horta o que queremos é que as nosas prantas crezan moito e ben, para que sexan grandes e ricas.

Así que para ter éxito nunha horta temos que saber como se alimentan as plantas.

A labor das persoas que traballan na agricultura é facilitarlles todo o proceso de nutrición.

Ás plantas non podemos preguntarlles o que queren "comer". O ser humano tivo que aprender o que necesitan as plantas gracias á observación e á experimentación.

A continuación imos contarche algunhas cousas que fumos aprendendo ao longo dos séculos.

¿De que estamos feitos os seres vivos?

¿DE QUE ESTAMOS FEITOS OS SERES VIVOS?

Todos os seres vivos estamos feitos das mesmas substancias.

- Auga
- Sales minerais
- Materia orgánica

A auga e as sales minerais son a chamada materia inorgánica.

A materia orgánica ten un compoñente moi importante: o carbono.

Os átomos de carbono teñen algo especial: son capaces de unirse entre sí formando cadeas, redes e formas tridimensionais.

Son como as pezas dun xogo de construcción, pódense facer moitas cousas distintas con eles: son as chamadas moléculas orgánicas.

Imaxina que esta icona representa a un átomo de carbono.

Aquí tes varios átomos de carbono unidos para formar distintas moléculas orgánicas.

Unha cadea...

Unha red....

Unha peza en tres dimensións...

Pero non esquezas que o carbono non é o único compoñente da materia orgánica.

ORGANIZACIÓN DA MATERIA NOS SERES VIVOS

UN POUCO DE INVESTIGACIÓN

A auga, as sales minerais, e a materia orgánica combínanse para formar estruturas máis complexas, e esas estruturas tamén se combinan para formar outras aínda máis complexas, e así sucesivamente.

A continuación tes tres compoñentes dos seres vivos e tes que ordenalos de máis simple a máis complexo (sendo o 1 o máis simple e o 3 o máis complexo).

- ¡MOI BEN! A AUGA, AS SALES MINERAIS E A MATERIA ORGÁNICA FORMAN AS CÉLULAS. AS CÉLULAS FORMAN ÓRGANOS. OS ÓRGANOS FORMAN ORGANISMOS. ¡SEGUIMOS ADIANTE!
- ¡FALLACHES! ¡VAS TER QUE PEDIR AXUDA! QUIZAIS PODAS ATOPALO NO TEU LIBRO DE CIENCIAS NATURAIS.
- ÓRGANO
Feedback: 2
- CÉLULA
Feedback: 1
- ORGANISMO
Feedback: 3

¿QUEN FABRICA A MATERIA ORGÁNICA?

Pero hai algo que debes saber sobre a materia orgánica:

¡Non todos os seres vivos son capaces de fabricala!

So as plantas e algúns microorganismos son capaces de fabricar materia orgánica a partir de auga, sales minerais e CO_2 (do CO_2 extraen o Carbono liberando Osíxeno).

Aos seres vivos que producen materia orgánica a partir de materia inorgánica chamámolos PRODUTORES.

O resto dos seres vivos teñen que tomar a materia orgánica doutros seres.

CONSUMIDORES

Aliméntanse da materia orgánica viva doutros seres vivos. Pode ser das plantas (son os herbívoros e chamámolos consumidores primarios), ou doutros animais (son os carnívoros, chamámolos consumidores secundarios).

DESCOMPOÑEDORES

Aliméntanse de materia orgánica morta procedente dos restos dos seres vivos.

CADA OVELLA COA SÚA PARELLA

¿Qué maneira de alimentarse ten cada un destes seres vivos?

- ¡MOI BEN!
- ¡AQUÍ HAI ALGÚN FALLO! VAS TER QUE SEGUIR INVESTIGANDO.
- COELLO
Feedback: HERBÍVORO. CONSUMIDOR PRIMARIO.
- COCHINILLA
Feedback: ALIMÉNTASE DE MATERIA ORGÁNICA MORTA. DESCOMPOÑEDOR.
- BARBANTESA
Feedback: CARNÍVORO. CONSUMIDOR SECUNDARIO.
- MIÑOCA
Feedback: ALIMÉNTASE DE MATERIA ORGÁNICA MORTA. DESCOMPOÑEDOR.
- CARACOL
Feedback: HERBÍVORO. CONSUMIDOR PRIMARIO.
- LEITUGA
Feedback: PRODUCE O SEU ALIMENTO A PARTIR DE AUGA, SALES MINERAIS E CO2. PRODUTOR

A MATERIA É LIMITADA

Agora xa coñeces as substancias de que está composta a materia dos seres vivos.

Tamén sabes que hai tres tipos de seres vivos en función de como obteñen esas substancias:

produtores, consumidores e descompoñedores.

O seguinte paso é comprender que a materia na terra é limitada.

Salvo a caída ocasional dalgún meteorito, na terra non entra materia nova.

Imaxina que miles de millóns de seres vivos xa naceron, viviron e morreron na superficie da terra.

¿Como é posible? ¿De onde sae toda esa materia?

En realidade a materia é sempre a mesma, e para que a vida sexa posible a materia ten que circular continuamente entre os seres vivos.

É unha especie de reciclaxe.

Para que o comprendas mellor che propoño que vexas o seguinte vídeo sobre o ciclo da auga no planeta terra.

Pero antes tes que coñecer o significado dalgunhas palabras en inglés.

APRENDENDO INGLÉS

O vídeo que tes a continuación ten algúns escritos aclaratorios en inglés.

Algunhas palabras son moi fáciles, outras un pouco máis complicadas.

A continuación tes unha lista das palabras en inglés que son máis difíciles, tes que emparellar cada unha delas co seu significado.

Algúns términos quizais son novos para ti. Fai click no significado para ter máis información.

- VERY WELL! GO AHEAD!
- SORRY! YOU HAVE TO TRY AGAIN!
- SEA
Feedback: MAR
- RIVER
Feedback: RÍO
- WATER TABLE
Feedback: CAPA FREÁTICA
- SURFACE RUNOFF
Feedback: ESCORRENTÍA
- SUBLIMATION
Feedback: SUBLIMACIÓN
- WELLSPRING
Feedback: MANANTIAL
- EVAPOTRANSPIRATION
Feedback: EVAPOTRANSPIRACIÓN
- AQUIFER
Feedback: ACÚIFERO
- GROUDWATER
Feedback: AUGA SUBTERRÁNEA
- CAPS & GLACIERS
Feedback: CAPAS DE XELO E GLACIARES

O CICLO DA AUGA

A auga no noso planeta, como o resto da materia, é limitada.

Non entra auga de fora nen sae.

Sen embargo chove todos os anos, os mares non se baleiran, os ríos seguen fluíndo.

Todo iso ocorre gracias ó ciclo da auga.

H_20 é a fórmula química da auga ¿sabíalo?

¿Que pasaría se este ciclo se rompera?

Se as nubes non descargaran a súa auga a través da choiva e a neve os mares e os ríos se secarían.

AS TALAS DAS SELVAS

Actualmente estanse facendo moitas talas de árbores nas maiores reservas naturais do planeta, como é o caso da selva do Amazonas.

¿Como cres que inflúe isto no ciclo da auga?

Quizais teñas que facer un pouco de busca de información.

O CICLO DA MATERIA

Así como sucede coa auga sucede coa materia.

SERES VIVOS PRESCINDIBLES NO CICLO DA MATERIA

Despois de ver como funciona o ciclo da materia nos seres vivos podes valorar a importancia dos produtores, consumidores e descompoñedores, para que a materia poda circular e a vida siga sendo posible na terra.

Segundo ese ciclo

se os consumidores (entre os que se atopa o ser humano) desapareceran o ciclo seguiría funcionando.

¿É iso verdadeiro ou falso?

- VERDADEIRO
Feedback: ¡ASÍ É! SE DESAPARECERAN OS PRODUTORES NON SE PRODUCIRÍA MATERIA ORGÁNICA PARA ALIMENTAR O CICLO. SE DESAPARECERAN OS DESCOMPOÑEDORES NON SE RECICLARÍA A MATERIA ORGÁNICA. SE DESAPARECERAN OS CONSUMIDORES O CICLO PODERÍA PRODUCIRSE ENTRE OS ANTERIORES. ¡NON SOMOS IMPRESCINDIBLES!
- FALSO
Feedback: ¡INCORRETO! ¡É MELLOR QUE VOLVAS A VER A PRESENTACIÓN!

¿QUE PASA COA AUGA DOS SERES VIVOS?

A auga é fundamental para todos os seres vivos.

Seguro que sabes que unha gran porcentaxe da nosa materia é auga.

Nas plantas esta porcentaxe é moi alta, estando entre o 80% e o 90%.

Polo tanto a auga tamén forma parte do ciclo da materia.

Nas plantas entra polas raíces, coas sales minerais disoltas nela, e sube ata as follas onde participa na creación da materia orgánica por medio da fotosíntese.

Ademais a auga fai un importante papel no transporte de sustancias dende as raíces ata as follas. De feito da auga absorbida polas raíces so un 2% pasa a formar parte da materia da planta, o resto é como un río polo que se transportan as sales minerais dende as raíces ata as follas, e destas evapórase incorporándose ó ar e entrando así no ciclo da auga (¡é certo! As plantas son unha parte importante do ciclo da auga no noso planeta). Ese proceso chámase evapotranspiración.

AS PLANTAS NO CICLO DA AUGA

¿Como se lle chama ó fenomeno polo que a auga que entra nas plantas polas raíces pasa ao ar ó chegar ás follas?

Escrebe a resposta en minúsculas e con ortografía correcta.

- evapotranspiración
Feedback: ¡MOI BEN! ¡ADIANTE!

¿E A ENERXÍA?

Podemos comparar ás plantas coas placas solares.
Usan a enerxía do sol para construír a materia orgánica.

De feito a materia orgánica está chea da enerxía do sol.

Cando fas un lume con madeira o que estás facendo é recuperar a enerxía do sol que está contida na súa materia orgánica.

Así mesmo, cando comemos usamos a materia para construír as nosas células pero tamén para obter dela a enerxía que precisamos para vivir.

A ENERXÍA NO PLANETA TERRA

Agora pídoche que fagas unha reflexión sobre a enerxía no planeta terra

¿É limitada como a materia?

¿Existe un ciclo pechado dentro do cal circula a enerxía e se reutiliza?

Responde si ou non.

- non
Feedback: ¡EFECTIVAMENTE! A enerxía non ten un circuito pechado. A luz do sol chega ás plantas. Usan esta enerxía para fabricar a materia orgánica. Algunhas formas de materia orgánica, coma os azúcares e as grasas, sirven tamén para almacenar enerxía. Os seres vivos consumidores e descompoñedores obteñen a enerxía do sol gracias a esa materia orgánica enerxética fabricada polas plantas. Pero esa enerxía non volve ás plantas; unha parte é usada para realizar funcións vitais e outra dispérsase en forma de calor. Así que no caso da enerxía non podemos falar dun ciclo senon dun fluxo: o fluxo de enerxía

O FLUXO DA ENERXÍA

A enerxía non fai un ciclo senón que fai un fluxo continuo no que a enerxía do sol é almacenada nas moléculas de materia orgánica.

Os organismos consumidores e descompoñedores toman a enerxía do sol a través da materia orgánica que lle chega das plantas (directamente ou a través doutros animais).

Os seres vivos usan a enerxía para as súas funcións.

Pero parte desta enerxía pérdese en forma de calor.

É o fluxo da enerxía.