Title: O CLIMA
Course: Imos facer unha horta!

O CLIMA E AS PLANTAS

Quizás saibas que os homes e as mulleres que se dedican á agricultura están sempre pendentes do tempo que vai facer. ¡Son as persoas máis expertas en meteoroloxía! Dende tempos moi antigos aprenderon a observar e a predicir as incidencias no tempo que poden afectar ás súas plantas.

¿Por qué o clima é tan importante para as plantas?

Como xa sabes no planeta hai moitos climas distintos. As plantas silvestres de cada lugar están adaptadas ó clima desa zona. Iso quere dicir que crecen nas mellores condicións. Quizais viaxaches a lugares con climas distintos do noso e viches que alí a vexetación é moi distinta da nosa.

O ciclo de vida das plantas e o clima

Ademais o ciclo de vida das plantas está adaptado ás variacións do clima coas estacións do ano:
- As sementes brotan no momento máis idóneo para vivir (os xermolos son moi delicados e precisan unhas boas condicións climáticas).
- Crecen e se fortalecen para ter enerxía para producir flores.
- Despois das flores producen os froitos que levan as sementes.
- Cando as sementes están preparadas despréndense da planta nai.
- A planta morre ou prepárase para un novo ciclo de floración e producción de sementes.

As plantas que están no seu clima precisan de poucos coidados.

Pero nas hortas non so plantamos plantas do noso clima. Tamén plantamos outras que veñen doutros climas.

Cando isto é así por unha parte a planta adáptase un pouco ás novas condicións, pero non é suficiente, a persoa que coida delas ten que ocuparse de

crear unhas condicións parecidas ás do clima orixinal.

¿Como se fai isto?

Algunhas das labores agrícolas están destinadas a dar ás plantas o que no seu lugar de orixe lles da o clima.

Un exemplo é regar. Cando regamos estamos substituíndo á choiva.

Outra pode ser escoller o lugar máis soleado ou o máis quente da horta para algunhas plantas que precisan máis calor; ou escoller un lugar máis sombreado; ou protexer con palla ou con plásticos algunhas plantas que poderían morrer co frío.

E algo moi importante é escoller en que época do ano hai que plantar cada planta, para que as nosas estacións favorezan o seu ciclo de vida.

Por iso os agricultores e agricultoras non so teñen que coidar do solo, tamén teñen que prestar atención ó clima e facer o necesario para que se pareza ó clima ó que pertence a planta.

A continuación imos ver como afecta o clima as plantas e que cousas teñen que facer as persoas que coidan das hortas para compensar as condicións climáticas.

A TEMPERATURA E A LUZ DO SOL

A TEMPERATURA

Este é un factor moi importante.

As plantas que veñen de zonas quentes so crecen ben cando fai calor.

As que veñen de zonas frías non soportan o calor.

Outras precisan pasar por temporadas máis frías e outras máis cálidas porque no seu lugar de orixe as estacións son contrastadas.

Polo tanto na nosa horta haberá plantas que so poderemos plantar en primavera e verán.

É o caso dalgunhas moi coñecidas: tomates, pementos, sandía.

Outras plantas son orixinarias de países máis fríos e poderemos cultivalas en outono e inverno.

É o caso de plantas como o brécol, a coliflor e os grelos).

Pero a temperatura e que non so afecta ás plantas, tamén afecta ó solo.

As temperaturas altas estimulan a vida no solo.

Por iso cando na nosa terra chega a primavera e os días e as noites empezan a ser máis cálidos, a actividade vital no solo faise máis intensa.

É o caso dos microorganismos descompoñedores (é como cando sacas algún produto fresco da neveira, ¡o mofo sae enseguida!).

A consecuencia da maior actividade dos organismos descompoñedores é que no solo libéranse máis nutrientes e as plantas, que tamén se volven máis activas polo calor, teñen máis alimento para crecer.

É o despertar da primavera.

En cambio, cando nos achegamos ó outono sucede o contrario.

As temperaturas van descendendo e a actividade no solo diminúe.

Os organismos descompoñedores traballan menos e hai menos nutrientes dispoñibles para as plantas.

Son tempos de menor crecemento.

Todo isto que dicimos para o solo pódese aplicar ó noso compost.

Cando as temperaturas son altas o proceso de "humificación" prodúcese con maior rapidez.

A LUZ DO SOL

¿Por que a luz do sol é importante para as plantas?

¿Lembras as duas formas de alimentarse que teñen?

As plantas toman unha cantidade maior de materia polas follas que polas raíces. Toman o CO_2 que transforman en materia orgánica gracias á fotosíntese.

Para facer a fotosíntese as plantas precisan a luz.

Así que agora podemos facernos a seguinte pregunta:

¿Ó longo do ano recibimos sempre a mesma cantidade de luz do sol?

Pola túa experiencia xa podes responder esta pregunta: ¡Non!

Hai épocas do ano no que hai máis horas de luz.
Tamén sabes que nesas épocas o sol quece máis, a súa luz é máis intensa.

Así que temos dúas cousas importantes sobre a radiación solar (na ciencia este é o nome que lle damos á luz do sol):

- O tempo de luz solar en cada día.
- A intensidade da radiación.

Por iso as plantas crecen máis en primavera e verano. Fan a fotosíntese durante máis tempo e, como a intensidade da luz é maior, en realidade estalles chegando máis enerxía.

Como podes ver para o crecemento das plantas na horta a luz solar é importantísima.

Por iso á hora de escoller o terreo onde vai estar é mellor escoller a zona máis exposta ó sol.

A SOMBRA NA NOSA HORTA

Outro factor a ter en conta é que hai algunhas plantas que son sensibles á radiación solar directa. Ocórrelles un pouco como á nosa pel, se reciben directamente a luz do sol quéimanse. ¡Pero ás nosas plantas non podemos botarlles protector solar! Por iso é bo ter algunha zona de sombra na horta.

Pero os agricultores e agricultoras teñen moita creatividade,

¿sabedes que inventaron para dar sombra as plantas?

Entre as plantas que precisan da luz directa do sol cultivaron plantas máis pequenas pero que precisan sombra. Así nun mesmo espazo combinan dous cultivos que se favorecen mutuamente.

A LUZ DO SOL E A TEMPERATURA

Agora que sabes todo isto podes ver como a temperatura e a luz do sol van moi asociadas e dependen moito das estacións. Delas van depender algunhas decisións importantes que temos que tomar na nosa horta.

A CHOIVA E O REGO

A CHOIVA

A AUGA NAS PLANTAS

A auga é fundamental para todos os seres vivos, sen ela non hai vida.

As plantas precisan a auga para a súa nutrición:

- Nas follas a auga é necesaria para face a fotosíntese.
- Nas raíces a auga é necesaria porque os minerais absórbense disoltos na auga.

O percorrido da auga nas plantas

A auga entra na planta polas raíces cos minerais disoltos. A esta auga con minerais disoltos chámaselle zume bruto. Sube polas raíces e os tallos por uns condutos e chega ata as follas, onde a planta usa a auga e as sales minerais, xunto co CO_2 para facer materia orgánica, gracias ó proceso da fotosíntese. Para este proceso a planta necesita a enerxía que lle da a luz do sol.

A evapotranspiración

Pero gran parte desa auga, ata un 98%, sae á atmosfera polos estomas das follas.

¿Sabes por que?

O motivo é que esa auga se usa para transportar as sales minerais desde as raíces ata as follas, así que é un medio de transporte, e so unha pouca pasa a formar parte da materia da planta.

É como se transportamos alimento e botellas de auga usando unha barca que vai por un río. A auga aproveitada pola planta sería a que vai dentro das botellas. A auga do río é a que entra polas raíces e sae polos estomas.

Cando unha planta está no seu clima o réxime de choivas suele facer as achegas necesarias para o seu desenvolvemento.

Pero na nosa horta imos ter plantas procedentes de distintas zonas climáticas, así que moitas veces teremos que regar para facer as funcións da choiva.

Ademais a humidade é importante para a vida no solo.

As bacterias e os fungos necesitan auga para vivir e facer as funcións que tanto van axudar ás nosas plantas.

Regar é algo moi delicado. As plantas necesitan auga, pero en exceso é prexudicial para elas. O que é necesario é que o solo teña un certo grado de humidade.

CANDO A AUGA NON É SUFICIENTE

O que ocorre é que as follas pechan os seus estomas e así evitan perder auga. Se os estomas están pechados a fotosíntese non sucede e a planta non crece.

E se fai calor é posible que a planta se deshidrate e se seque.

CANDO HAI EXCESO DE AUGA

A auga ocupa o lugar do aire entre os pequenos grumos de arxila e humus. Entón as raíces non teñen osíxeno para respirar e apodrecen.

O exceso de auga arrastra as sales minerais e as afasta das raíces.

Ó levarse as sales minerais o complexo arxiloso-húmico perde consistencia e comeza a degradarse.

Por último un solo excesivamente húmido favorece que aparezan algunhas enfermidades, especialmente as producidas por determinados tipos de fungos.

O CLIMA E AS ESTACIÓNS

Agora que xa sabe tanto sobre como o clima afecta as plantas quizais queiras saber por que hai distintos climas e por que hai estacións.

Todo depende dos movementos do noso planeta e da súa relación con respecto ó sol. De novo estamos falando dos ciclos da natureza.

Os seguintes vídeos poden axudarte a comprender esta relación entre os movementos do planeta terra e o clima.

¿Algunha vez pensaches que pasaría se a terra deixara de xirar e se parara o ciclo día-noite?

¡Incrible! ¿Non? O movemento de rotación da terra é moi importante para a vida.

Agora podes ver de novo este vídeo que mostra como o movemento de translación ó redor do sol da lugar ás estacións das que estivemos falando.

Presta atención á importancia de que o eixo de rotación da terra estea inclinado.

¡Se non fora así non habería estacións!

Por último este vídeo te mostra os paralelos e meridianos do globo terráqueo. A medida que nos movemos nos paralelos as variacións climáticas son moi grandes. Pensa se non na diferencia tan grande que hai entre o clima que hai na zona do ecuador e o que hai nos polos. ¿Sabes cal é o motivo?

Nos teus libros de texto tes unhas boas explicacións para comprender estos fenómenos tan importantes para a nosa vida.