«El Camino de Santiago».

- «O Camiño de Santiago».
- Materiais para a sesión 1
  - Letra
  - Vídeo
  - Imaxes
  - Texto do cancioneiro
  - Partitura do cancioneiro
  - Escoitar a versión instrumental dos ODE do curso
  - Materiais para a investigación
    - Ficha
  - Materiais desta sesión descargables
- Materiais para a sesión 2
  - Tocar cos instrumentos
- Materiais para a sesión 3
- Materiais para a sesión 4
  - Ultreia
  - Camiño de Santiago
- Materiais para a sesión 5
  - O Pórtico da Gloria
- Outros recursos
  - Pórtico da Gloria
  - Coral De Ruada
  - Camilo Díaz Baliño
  - Ordo Prophetarum

« Anterior | Seguinte »

# Camilo Díaz Baliño

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Díaz Baliño.

Camilo Díaz Baliño
Camilo co seu fillo Isaac
Nacemento | 14 de xullo de 1889
| Ferrol
Falecemento | 14 de agosto de 1936
| Saa
Nacionalidade | España
Ocupación | político, escritor, cartelista, debuxante e escenógrafo
Cónxuxe | Antonia Pardo Méndez (7/5/1887-4/12/1938)
Fillos | tres: María, Mercedes e Isaac
Irmáns | Indalecio Díaz Baliño, Ramiro Díaz Baliño e Lolita Díaz Baliño
Influíu | Mario Granell
[ editar datos en Wikidata ]

Camilo Buenaventura Díaz Baliño, nado en Ferrol o 14 de xullo de 1889[1] e asasinado en Saa, Meixide, Palas de Rei, o 14 de agosto de 1936, foi un escritor, pintor, debuxante, ilustrador de libros, muralista, cartelista, escenógrafo e versátil artista gráfico galego, membro da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago, das Irmandades da Fala desde 1918, do Seminario de Estudos Galegos desde 1926 e do Partido Galeguista. Colaborou nas coleccións Lar e Céltiga e noutras obras da literatura galega.

## Traxectoria[editar | editar a fonte]

Foi fillo de Germán Díaz Teijeiro, natural e veciño de Ortigueira, e Camila Baliño López, de Ferrol. Camilo estudou en Ferrol no Colexio Dequidt e alí compartiu aulas con Francisco Franco. En 1905 trasladouse a Madrid pensionado pola Deputación da Coruña, pero como non chegou a axuda prometida traballou nun taller de escenografía e regresou á Coruña onde ingresou na Escola de Artes e Oficios. En 1908 volveu a Madrid, contratado polo ministerio de Graza e Xustiza, e estudou escenografía. Participou na Exposición Rexional de 1909, na que obtivo medalla de ouro. En 1916 iniciou a súa relación profesional co empresario de cines Isaac Fraga. Participou na Exposición Rexional de Arte Galega celebrada na Coruña en 1917. En 1920 trasladouse a Santiago de Compostela onde estableceu o taller de escenografía da Empresa de Espectáculos Fraga (1920-1924) coa que se trasladou a Madrid entre 1922 e 1924. Participou na Exposición Rexional Galega de Belas Artes de Santiago de 1923. En 1925 ingresou como delineante interino no concello de Santiago e despois obtivo o posto en propiedade. De xaneiro a maio de 1931 a Coral de Ruada fixo unha rolda de concertos por Arxentina, Uruguai e Brasil na que Díaz Baliño foi o escenógrafo. Participou na Exposición de Arte Galega celebrada no Colexio de San Clemente no verán de 1926.

Foi membro das Irmandades da Fala desde 1918 e do Seminario de Estudos Galegos desde 1926 e militante do Partido Galeguista (1931). Fixo relatos e ocasionalmente poesías que apareceron publicados na prensa galega da época, sobre todo en A Nosa Terra, cun forte estilo patriótico.[2] Deseñou a capa de varios libros, entre eles as obras publicadas na colección Lar. Da súa imprenta tamén saíu o cartel en prol do 'si' no plebiscito de 28 de xuño de 1936 do Estatuto de Autonomía de Galicia.[3]

Pertenceu á masonería, que foi perseguida polo seu propio irmán Gonzalo, membro da Milicia dos Cabaleiros da Coruña e da Brigada de Investigación e Vixianza.[4]

En 1921 no pendello que construíran na horta da Casa da Tumbona, que servía de taller de escenografía. Camilo, axeonllado, ten a Isaac no colo e sentada no chan a carón está a pequena Mercedes.

Detido ao comezo da guerra civil española, estivo na prisión de Santiago de Compostela, nos baixos do Pazo de Raxoi. Estando prisioneiro ilustrou un álbum no que debuxou os seus vinte e seis compañeiros,[5] foi o seu derradeiro traballo. Despois de estar unhas horas no cárcere de Arzúa, tres falanxistas,[6] o Solla, o Xerpe e o Baluxa,[7] asasinárono en Palas de Rei o 14 de agosto de 1936, cando contaba con corenta e sete anos de idade.[8] O seu cadáver apareceu, canda o de Sixto Aguirre, á beira da estrada en Saa, na parroquia de Meixide.

Hai obra súa no Museo do Pobo Galego, no Museo das Peregrinacións e de Santiago, no Museo Provincial de Lugo e no Museo Provincial de Pontevedra.

## Vida persoal[editar | editar a fonte]

Foi irmán dos tamén artistas Indalecio (1896-1952), Ramiro (1902-1972) e María Dolores Díaz Baliño (1905-1963).[3] En 1909 casou con Antonia Pardo Méndez, coa que tivo tres fillos: María del Milagro Antonia "Marujita" (1911-1917)[9][10], Mercedes "Chita" (1916) e Isaac (1920-2012). Antonia, de familia anarquista, compartía o ideario galeguista de Camilo e afiliouse ás Irmandades da Fala. Tralo fusilamento do seu marido, perdeu a consciencia e finou de cancro dous anos despois que o seu marido, en decembro de 1938[11].

## Obra bibliográfica[editar | editar a fonte]

- Conto de guerra, Nós, 1928 (narrativa), ambientado na época da invasión napoleónica.[12]

### Outros libros ilustrados por Camilo Díaz Baliño[editar | editar a fonte]

- Oro de la amanecida de Manuel Fuentes Jorge, Compostela, El Eco de Santiago, 1920
- A tentación de Eugenio Carré Alvarellos, A Cruña, Roel, 1921
- Almas mortas de Antón Villar Ponte, Ferrol, Editorial Céltiga, 1922
- Quiso robar una estrella de Manuel Ortiz Novo, 1923
- Lubicán de Armando Cotarelo Valledor, Santiago, El Eco de Santiago, 1924
- La tumba del Apóstol Santiago de Manuel Vidal Rodríguez, Santiago, 1924
- A miña muller de Wenceslao Fernández Flórez, 1924, e tódalas da colección Lar.[a]
- Galicia, voto en cortes de Manuel Silva Ferreiro, Santiago, 1925
- Paisaxes de Manuel Posse Rodríguez, Santiago, El Eco Franciscano, 1925
- O Fidalgo de Xesús San Luis Romero, S.L. 1925
- Da vella roseira de Victoriano Taibo, Cibdá de Compostela, 1925
- Santiago de Compostela, de autor e edición anónimos[b], Santiago, ca. 1925
- El Pórtico de la Gloria de la Catedral de Santiago de Manuel Vidal Rodríguez, El Eco Franciscano, 1926.[c]
- Nubes y sombras de Salvador García-Bodaño, La Coruña, Moret, 1927
- Hojas del corazón de Salvador García-Bodaño, La Coruña, Moret, 1928
- A volta do bergantiñán de Xesús San Luis Romero, A Cruña, Editorial Nós, 1928
- Vagalumes de Xosé Manuel Cabada, Santiago, Imp. do Seminario Conciliar Central, 1931
- Como los pájaros cantan de Luciano García Rodríguez, Santiago, Librerías Porto, 1931
- Estatuto de Galicia, Litografía e Imprenta Roel, Coruña, 1932.[d]
- O poema da Cruña de Xosé Rubinos, Santiago, Editorial Nós, 1933
- Santiago de Compostela. Guía del peregrino y del turista de R. L. López, Santiago, El Eco Franciscano, 5ª ed. e ss., 1933
- Fiestas patronales. Santiago de Compostela. Julio 1947 de Jesús Rey-Alvite, Santiago, Publicaciones Rey Alvite, 1947.[e]

## Legado[editar | editar a fonte]

O seu fillo, Isaac Díaz Pardo, que tiña quince anos cando mataron o pai, reuniu parte da súa obra no Instituto Galego de Información, fundado en 1977 e pertencente ao Grupo Sargadelos. O fondo foi cedido despois, para a súa clasificación, custodia e difusión, á Biblioteca de Galicia da Cidade da Cultura de Galicia[13] e pode consultarse na biblioteca virtual Galiciana.[5] Está composto por arredor de 200 fotografías, relatos, unha pequena biblioteca e 10 álbums que recollen toda a súa actividade profesional en América, ademais dun centenar de cartas e documentos persoais. Destacan tamén os debuxos realizados na cadea.

## Recoñecementos[editar | editar a fonte]

A cidade de Ferrol fíxolle unha homenaxe en 1959, colocando o seu busto en bronce no Cantón de Molíns. Unha praza de Santiago de Compostela, diante da estación de autobuses, e unha rúa de Oleiros, levan o seu nome.

O escritor Manuel Rivas evocou a estadía dos represaliados no cárcere do Pazo de Raxoi no seu libro O lapis do carpinteiro (1998, Xerais), novela da que se faría a película homónima, estreada en 2003, dirixida por Antón Reixa, na que Carlos Blanco Vila interpreta a Gonzalo Rincón, o pintor.

En 2018 dedicóuselle o Día da ilustración a Camilo Díaz Baliño.[14]

## Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

  Artigo principal: Galería de imaxes de Camilo Díaz Baliño.

- Camilo Díaz Baliño, retrato en Vida Gallega, 1930.

- Cartel da Coral de Ruada, 1931.

- Torre de Hércules, 1933.

- Cartel a prol do Estatuto de Galicia de 1936.

- Retrato de Sixto Aguirre cando estivo no cárcere de Santiago.

- Busto en Ferrol.

## Notas[editar | editar a fonte]

1. ↑ A Colección Lar está composta por 40 títulos, coa mesma cuberta, mudando a cor.
2. ↑ Probablemente a edición correspondese á tenda de obxectos de escritorio El Sol, propiedade de Román López López. O libro é un álbum de fotografías de 29x23 cm, en ocogravado, de 40 páxinas máis unha páxina dobre, con imaxes de Compostela.
3. ↑ Editouse en dous volumes, o segundo é un álbum con 29 láminas fotográficas en b/n.
4. ↑ A portada foi impresa por Roel, pero as páxinas interiores, tituladas Autonomía Gallega. El Estatuto de Galicia y La Asamblea Regional de Municipios, foron impresas por Tipografía «El Eco de Santiago».
5. ↑ A portada contén un debuxo de Camilo Díaz de 1915 (segundo pon baixo a súa sinatura), que foi impreso orixinalmente por Ferrer, aínda que a portada do 47 foi impresa na "Imprenta Paredes", en Santiago. Este mesmo debuxo aparece publicado en El Ideal Gallego do 25 de xullo de 1923 cunha breve explicación (Galiciana).

Referencias

1. ↑ Certificado de nacemento
2. ↑ Vilavedra 1995, p. 173.
3. ↑ 3,0 3,1 Mogo, Arturo (10/2/2018). "Sargadelos, Isaac Díaz Pardo e seu pai Camilo Díaz Baliño". La Comarca del Eo (5109): 5.
4. ↑ Mera Costas, Pilar (2014). Perseguidos en el limbo. La primera represión de la masonería gallega (1936-1939) (en castelán). Historia Actual Online. pp. 93–105. ISSN 1696-2060.
5. ↑ 5,0 5,1 Obras de Camilo Díaz Baliño en Galiciana.
6. ↑ Gómez, Joel (30/1/2018). "Luís Pasín: «As ilustracións de Camilo Díaz Baliño no cárcere evidencian un gran artista»". La Voz de Galicia.
7. ↑ Montero, Tamara (30/1/2018). "Camilo Díaz Baliño: o ilustrador da simboloxía de Galicia". La Voz de Galicia.
8. ↑ "Camilo Díaz Baliño" Ficha en Nomes e Voces.
9. ↑ "Ecos de Sociedad. Bautizo". El Eco de Galicia (en castelán) (A Coruña). 25/4/1911. p. 1.
10. ↑ "Esta madrugada subió al cielo...". El Ideal Gallego (en castelán) (A Coruña). 11/4/1917. p. 3. Esta mañana subió al cielo, a los seis años de edad, la niña Marujita Díaz, hija de nuestro querido compañero, el redactor artístico, Don Camilo Díaz Valiño
11. ↑ "Necrolóxica de Antonia Pardo Méndez". Hoja Oficial del Lunes (en castelán) (A Coruña). 5/12/1938. p. 3.
12. ↑ Iglesias, Xabier: Conto de guerra en Os libros de Ánxel Casal, 1/4/2016.
13. ↑ Alvarellos, Quique (22/1/2017). "O galpón da Tumbona". La Voz de Galicia (en castelán).
14. ↑ "Día da Ilustración 2018" Asociación Galega de Profesionais da Ilustración (AGPI).

## Véxase tamén[editar | editar a fonte]

### Bibliografía[editar | editar a fonte]

- Acuña, Xosé Enrique (2005). Os artistas de Ánxel Casal. Concello de Santiago / Auditorio de Galicia. ISBN 84-88484-47-X.
- ——— (2006). Memorial da liberdade: represión e resistencia en Galiza 1936-1977. Xunta de Galicia. ISBN 978-84-453-4364-7.
- Bangueses Vázquez, Mercedes (2010). Ilustradores galegos de preguerra (1880-1936). IEV. pp. 136–153. ISBN 978-84-89599-44-4.
- Carballo-Calero, M. V. (coord) (2000). "Camilo Díaz Baliño y la coral De Ruada". Arte y ciudad (en castelán). Caixa Galicia. pp. 203–212. ISBN 84-89231-98-2.
- ——— (2005). "Obra gráfica na Galicia moderna. Anos vinte e trinta". A Galicia moderna: 1916-1936. CGAC. pp. 178–197. ISBN 84-453-3980-X.
- ——— (2006-2007). "Entre tradición e invención: obra gráfica en la Galicia moderna" (PDF). Abrente (en castelán) (RAGBA) (38-39): 279–288. ISSN 0212-6117.
- Colmeiro, Ilarri, Pablos, Pousa e Quesada (1981). Plástica gallega. Caja de Ahorros Municipal de Vigo. pp. 152–153. ISBN 84-7231-603-3.
- Durán, José Antonio (1990). Camilo Díaz Baliño. Crónica de otro olvido inexplicable (en castelán). Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-501-0.
- López Vázquez, J. M. (1990). "El arte contemporáneo". Enciclopedia temática de Galicia (en castelán) V. Nauta. p. 197. ISBN 84-278-1210-8.
- ——— (1993). Tomo XV: Arte Contemporánea. Proxecto Galicia. Hércules de Ediciones. pp. 232–233. ISBN 84-89468-11-7.
- Mato, Alfonso (coord.) (2007). Ánxel Casal, un editor para un país. Consello da Cultura Galega. ISBN 978-84-96530-47-8.
- Pascual Rodríguez, Roberto (2007). "Camilo Díaz Baliño, escenas segadas". Madrygal 10: 165–169. ISSN 1138-9664.
- R. Ruibal, E. (2003). "A arte escenográfica de Camilo Díaz Baliño". Xogo de máscaras. Espiral Maior. pp. 9–17. ISBN 84-95625-66-0.
- Santos Solla, X. M. (coord.) (2005). Galicia en cartel: a imaxe de Galicia na cartelaría turística. USC. ISBN 84-9750-507-7.
- Seoane, Luís (2005). "Díaz Baliño, Camilo". Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
- Sobrino, María Luisa (1993). O cartelismo en Galicia, desde as súas orixes ata 1936. Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-637-8.
- Vilavedra, Dolores, ed. (1995). Diccionario da Literatura Galega. Autores I. Vigo: Editorial Galaxia. p. 173. ISBN 84-8288-019-5.
- "Díaz Baliño, Camilo Boaventura". Diccionario enciclopédico galego universal 21. La Voz de Galicia. 2003-2004. p. 106. ISBN 84-7680-429-6.
- "Díaz Baliño, Camilo Boaventura". Dicionario biográfico de Galicia 1. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 327-328.
- "Díaz Baliño, Camilo Boaventura". Diciopedia do século 21 1. Do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. p. 699.
- "Díaz Baliño, Camilo Boaventura". Enciclopedia Galega Universal 7. Ir Indo. 1999-2002. p. 288. ISBN 84-7680-288-9.

| Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:Camilo Díaz Baliño

| A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:Camilo Díaz Baliño

### Outros artigos[editar | editar a fonte]

- Mario Granell (discípulo)

### Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

- Ficha en galegos.info
- Día da Ilustración 2018 AGPI.
- Compilación de bibliografía sobre Camilo Díaz Baliño en pintoresgallegos.com

Control de autoridades | : Q8256266 WorldCat VIAF: 87940772 BNE: XX955415 Galiciana: 33889 GND: 1157308414 ISNI: 0000 0000 6080 3287

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Camilo_Díaz_Baliño&oldid=5139672"

Licenciado baixo a Licenza Creative Commons Recoñecemento Non-comercial Compartir igual 4.0

« Anterior | Seguinte »
Materiais realizados por Javier Jurado e Juan Casado para unha Licenza de Formación, curso 2018-2019